Kısa cevap

Geliştirme aşamasındaki bir GES projesini devralmadan önce dört şeyin kontrolü gerekir: projenin hukuken devredilebilir olup olmadığı, bağlantı hakkının süresinin ne kadar kaldığı, izinlerin (ÇED, arazi, imar) hangi aşamada olduğu ve arazi üzerindeki hakkın santralin ömrünü karşılayıp karşılamadığı. Lisanssız mevzuatta kabulü yapılmamış üretim tesisi satış veya devir yoluyla devredilemez (Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği md. 35/1). Lisanslı projelerde önlisans döneminde pay devri yapılamaz (Lisans Yönetmeliği md. 57/1). Bu sınırlar, işlemin yapısını baştan belirler.

1. Devredilebilirlik: tesis devri mi, pay devri mi?

Proje türü Kural Kaynak
Lisanssız üretim tesisi Kabulü yapılmış tesis, kapasite tahsisini sağlayan şartları taşıyan kişiye devredilebilir; kabulü yapılmamış tesis devre konu edilemez (25 kW’a kadar tip proje kapsamındaki tesisler hariç) Lisanssız Yön. md. 35/1, md. 11/1
Lisanssız, md. 5/1-c kapsamında RES veya GES Başvurudan tüm tesislerin kabulüne kadar, veraset dışında pay devri yapılamaz (halka açık paylar gibi istisnalar saklı) Lisanssız Yön. md. 37/9
Lisanssız, tüketim tesisiyle ilişkili (md. 5/1-h) Üretim tesisi devredilirse, ilişkili tüketim tesisi için yeniden başvuru yapılamaz; yapılırsa değerlendirilmeden iade edilir. Üretim ve tüketim tesisinin aynı kişiye birlikte devri bu sınırın dışındadır Lisanssız Yön. md. 10/5
Lisanslı (önlisans dönemi) Lisans alınıncaya kadar, veraset ve iflas dışında, ortaklık yapısı doğrudan veya dolaylı değiştirilemez Lisans Yön. md. 57/1

Kabulü yapılmış lisanssız tesiste devir için devreden ve devralan taraf, işlemden önce ayın ilk on günü içinde ilgili şebeke işletmecisine birlikte başvurur. Devir, devralan bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşmasını imzalamadıkça şebeke işletmecisi nezdinde geçerli olmaz (md. 35/2).

2. Şebeke: bağlantı hakkının kalan süresi

Lisanssız projede bağlantı anlaşması imzalandıktan sonra yatırım için gereken ÇED, imar ve diğer izinlerle kabul işlemlerinin belirli süre içinde tamamlanması gerekir (md. 19/1):

Bağlantı durumu Süre (bağlantı anlaşması imzasından)
Şebeke işletmecisinin dağıtım trafosunu kullanan tesis 1 yıl
Dağıtım trafosunu kullanmayan, güneşe dayalı tesis 2 yıl
Tüketim tesisiyle ilişkili tesis (md. 5/1-h) 3 yıl
İletim şebekesine bağlanacak tesis Lisans Yönetmeliğinde aynı nitelikteki tesisler için öngörülen süre

Mücbir sebepler ve Kurulun uygun bulduğu haller dışında süre sonunda tesis tamamlanmamışsa bağlantı anlaşmasıyla tahsis edilen kapasite kendiliğinden hükümsüz hale gelir. İncelemede çağrı mektubu, bağlantı anlaşması ve imza tarihleri bu tabloya göre okunmalıdır. Çağrı mektubu aşamasındaki süreler çağrı mektubu ve bağlantı görüşü yazısında anlatılmıştır.

3. ÇED kararı ve taahhütler

  • Karar türü ve tarihi: ÇED Olumlu kararından sonra 5 yıl içinde mücbir sebep olmadan yatırıma başlanmazsa karar geçersiz sayılır (ÇED Yön. md. 14/5).
  • Devir bildirimi: Proje sahibi değişirse yeni sahip, noter veya idare onaylı devir sözleşmesi ile taahhütnameyi 90 takvim günü içinde il müdürlüğüne sunar. Önceki sahibin taahhüt ve yükümlülükleri yeni sahibe geçer (md. 21/1).
  • Proje değişiklikleri: Kararın verildiği proje ile bugünkü tasarım (alan, yerleşim, kapasite) karşılaştırılmalıdır. Değişiklikler Bakanlığa bildirilmiş olmalıdır (md. 18/3).
  • İzleme: ÇED raporuyla karar alınmışsa, verilmiş ve verilmemiş proje ilerleme raporları kontrol edilir.

4. Arazi: hak, nitelik ve izinler

Kontrol Bakılacak belge
Kullanım hakkı Tapu kayıtları, kira veya üst hakkı sözleşmesi, şerhler; sürenin santralin işletme dönemini kapsaması
Tarım arazisi Arazi sınıfı ve tarım dışı kullanım izni; 2026 yönetmeliğiyle GES yalnızca kuru marjinal tarım arazisinde mümkün (ayrıntı)
Mera Tahsis amacı değişikliği kararı (Mera Kanunu md. 14; ayrıntı)
Orman Orman sayılan alanda lisanssız tesise izin verilmez (ayrıntı)
İmar İmar planı ve ruhsat durumu; lisanslı RES ve GES’te süreç ETKB’de (ayrıntı)

5. Teknik dosya

  • Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliğine göre proje onayları ve revizyonları
  • Bağlantı noktası, kablo güzergâhı ve güzergâhtaki taşınmazlar için alınan izinler
  • Kurulu tesislerde kabul tutanakları (Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Yönetmeliği ve TEDAŞ Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Süreçlerine İlişkin Usul ve Esaslar, 19.01.2024)
  • Parlama analizi gibi çevreye etki çalışmaları ve bunların karara yansıması

Bu yazının kapsamı dışında kalanlar

Şirketin mali ve vergisel durumu, sözleşmelerin ticari koşulları ve rekabet hukuku bildirimleri bu yazının konusu değildir. Bu konular için mali ve hukuki danışmanlarla birlikte çalışılmalıdır.

Devralınacak projede izinlerin, bağlantı hakkının ve ÇED taahhütlerinin incelenmesi GES proje yönetimi hizmetinin ilk adımıdır.

Sık sorulan sorular

Kabulü yapılmamış lisanssız GES projesi satılabilir mi?

Tesis devri olarak satılamaz: kabulü yapılmamış üretim tesisi devre konu edilemez (md. 35/1). Md. 5/1-c kapsamındaki RES ve GES’te kabule kadar pay devri de yasaktır (md. 37/9).

Önlisanslı bir projenin şirket payları devredilebilir mi?

Lisans alınıncaya kadar, veraset ve iflas dışında, önlisans sahibi şirketin ortaklık yapısı doğrudan veya dolaylı değiştirilemez (Lisans Yön. md. 57/1).

ÇED kararı yeni sahibe geçer mi?

Geçer; yeni sahip devir belgelerini ve taahhütnameyi 90 takvim günü içinde il müdürlüğüne sunar ve önceki sahibin yükümlülüklerini üstlenmiş sayılır (ÇED Yön. md. 21/1).

İlgili yazılar

Kaynaklar