Hizmet

Ornitolojik Değerlendirme Raporu

RES ve GES projelerinde DKMP'nin ÇED görüşüyle istenen ornitolojik raporu; saha izlemesinden ÇED raporuna eklenmesine kadar süreç Enpark tarafından yönetilir.

RES ve GES projeleri İlkbahar + sonbahar izleme DKMP formatında rapor

Tanım

Ornitolojik Değerlendirme Raporu nedir?

Ornitolojik Değerlendirme Raporu (ODR), bir projenin proje alanı ve çevresindeki kuş türleri üzerindeki etkisini değerlendiren rapordur. Rapor yalnızca kuşları kapsar; bitki, amfibi, sürüngen ve memeliler Ekolojik Etki Değerlendirme Raporu'nda (EEDR) ele alınır. ODR, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün (DKMP) ÇED sürecinde verdiği kurum görüşüyle istenir ve ÇED raporuna eklenir.

Yalnızca kuş türlerini kapsar
DKMP kurum görüşüyle istenir
ÇED raporunun eki olarak sunulur

Kapsam

ODR hangi projelerde istenir?

ODR, rüzgâr ve güneş enerjisi santrali projeleri gibi projelerde istenir. Rüzgâr türbinleri kuşlar için çarpma riski taşır; güneş santralleri ise geniş alanlarda habitat kaybına yol açabilir.

Rüzgâr enerjisi santralleri (RES)
Güneş enerjisi santralleri (GES)

Yöntem

ODR hangi yollarla hazırlanır?

DKMP görüşünde iki seçenek sunulur. Rapor ya DKMP'nin TURNAM veri tabanından satın alınır ya da yetkili firma tarafından saha izlemesiyle, DKMP'nin ODR formatına göre hazırlanır. İki seçenekten biri seçildiğinde diğeri istenmez.

TURNAM veri tabanı ODR: saha çalışması gerekmez, belge ücreti ödenerek temin edilir
Saha izlemesi ile ODR: ilkbahar ve sonbaharda 30'ar gün, toplam 2 dönem izleme yapılır

Takvim

ODR süreci ne kadar sürer?

TURNAM seçeneğinde süreyi belge temini belirler. Saha izlemesi seçeneğinde ise süreyi mevsim belirler: izleme ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde yapılmak zorundadır. Saha çalışması bittikten sonra raporun hazırlanma süresi projeye göre değişir; mevzuatta yazılı değildir. Bu nedenle ÇED başvurusunun hangi mevsimde yapılacağı, ODR seçiminde belirleyici olur.

İlkbahar izlemesi: 30 gün
Sonbahar izlemesi: 30 gün
Saha sonrası rapor hazırlama: projeye göre değişir; mevzuatta yazılı değildir

İşletme dönemi

İşletmeye geçtikten sonra ne olur?

ODR hangi yolla hazırlanmış olursa olsun, proje işletmeye geçtikten sonra 5 yıl boyunca ornitolojik izleme yapılması istenir. Yatırım bütçesinde bu izleme ayrıca planlanmalıdır.

İşletme döneminde 5 yıl izleme
TURNAM seçilse de izleme yükümlülüğü devam eder

Enpark

Enpark ODR sürecinde nasıl destek sağlar?

DKMP görüşünden işletme dönemi izlemesine kadar ODR süreci tek elden Enpark tarafından yönetilir.

DKMP görüşündeki ODR talebinin ve formatın değerlendirilmesi
TURNAM ile saha izlemesi arasında projeye ve takvime göre seçim
İlkbahar ve sonbahar saha izlemelerinin planlanması ve yürütülmesi
Raporun DKMP formatına göre hazırlanması ve ÇED raporuna eklenmesi
İşletme dönemi 5 yıllık izleme programı

Çıktı matrisi

Hizmet sonunda oluşan teknik çıktılar

Saha izleme verisi

İlkbahar ve sonbahar dönemlerinde kuş türleri ve hareketleri kayıt altına alınır.

Etki değerlendirmesi

Türbin veya panel yerleşiminin kuş türlerine olası etkisi değerlendirilir.

ODR raporu

DKMP formatına uygun, ÇED raporuna eklenecek rapor hazırlanır.

TURNAM mı, saha izlemesi mi?

	TURNAM veri tabanı	Saha izlemesi ile ODR
Hazırlayan	DKMP veri tabanı	Yetkili firma
Saha çalışması	Yok	İlkbahar 30 gün + sonbahar 30 gün
Saha sonrası rapor süresi	—	Projeye göre değişir; mevzuatta yazılı değildir.
DKMP belge ücreti — Ek-1 (2026, KDV dahil)	1.000.000 TL	176.000 TL (format ücreti)
DKMP belge ücreti — Ek-2 (2026, KDV dahil)	700.000 TL	140.000 TL (format ücreti)
Takvime etkisi	Mevsim beklemez	İzleme dönemlerine bağlı
İşletme dönemi izlemesi	5 yıl	5 yıl

Belge ücretleri DKMP 2026 Belge Ücret Tarifesi'nden alınmıştır (01.01.2026'dan itibaren geçerli). Kamu idareleri için bedelsizdir. Saha izlemesi seçeneğinde firma hizmet bedeli ayrıca belirlenir.

İlgili: Ekolojik Etki (Ekosistem) Değerlendirme Raporu · ÇED raporu hazırlama · GES projelerinde ÇED süreci

Ornitolojik değerlendirme raporu hangi durumlarda istenir?

ODR, ÇED Yönetmeliğinde bu adla düzenlenmiş bağımsız bir rapor değildir. Aşağıdaki durumlarda, ÇED sürecinin kendi hükümleri üzerinden talep edilir.

ÇED raporu özel formatında istenmesi hâlinde

Özel format, komisyon tarafından projenin önemli çevresel boyutları ile halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısındaki görüş ve öneriler göz önüne alınarak belirlenir (ÇED Yönetmeliği m. 4/l ve m. 10/1).

Komisyonun ek çalışma, analiz veya ölçüm talep etmesi hâlinde

Komisyon, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan proje ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesini, analiz, deney ve ölçümler yapmasını veya yaptırmasını isteyebilir (ÇED Yönetmeliği m. 12/4).

Komisyon üyesi kurum veya kuruluşun görüşünde talep etmesi hâlinde

Kurum ve kuruluş görüşleri özel formatın kapsamını belirler; rapor hakkında bildirilen görüşler nihai ÇED raporuna yansıtılır (ÇED Yönetmeliği m. 10/1, m. 11/4 ve m. 12/1).

Proje tanıtım dosyası sürecinde Bakanlıkça gerekli görülmesi hâlinde

Ek-2 projelerinde de Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan proje ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesi, analiz, deney ve ölçümler yapması veya yaptırması istenebilir (ÇED Yönetmeliği m. 16/3-c).

Proje alanı veya etki alanı yaban hayatı sahalarıyla çakıştığında

Kara Avcılığı Kanunu uyarınca belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları, Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları, Duyarlı Yöreler listesinde yer alır (ÇED Yönetmeliği Ek-5, 1-b).

Sulak alan veya RAMSAR alanı etkileşimi bulunduğunda

Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde belirtilen alanlar (Ek-5, 1-j), RAMSAR Sözleşmesi uyarınca koruma altına alınmış alanlar (Ek-5, 2-ç) ve başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olan sulak alanlar (Ek-5, 3-c) Duyarlı Yöreler kapsamındadır.

Nesli tehlikede olan veya endemik türlerin yaşama ortamında

Bilimsel araştırmalar için önem arz eden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ile ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar Duyarlı Yöreler listesindedir (ÇED Yönetmeliği Ek-5, 3-d).

Proje tanıtım dosyasında korunması gereken alanların belirtilmesi zorunluluğu nedeniyle

PTD genel formatının “Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri” bölümünde, Ek-5’teki Duyarlı Yöreler Listesi dikkate alınarak korunması gereken alanların ortaya konması gerekir (ÇED Yönetmeliği Ek-4, Bölüm II-b).

Raporun çalışma grubu uygunluğu denetlendiğinde

Bakanlık, ÇED raporunun özel formatına uygunluğunu ve belirlenen çalışma grubunda yer alması gereken meslek uzmanlarınca hazırlanıp hazırlanmadığını 7 iş günü içinde inceler; uygun bulunmazsa rapor iade edilir ve eksiklikleri 30 takvim günü içinde tamamlanır (ÇED Yönetmeliği m. 11/1).

Kaynak: Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ve Ek-4, Ek-5 listeleri (RG 29.07.2022/31907; değişiklikler RG 26.06.2025/32938 ve RG 05.03.2026/33187), mevzuat.gov.tr. Ornitolojik değerlendirme raporu için mevzuatta sabit bir hazırlama süresi veya proje eşiği öngörülmemiştir; kapsam ve yöntem özel format ile kurum görüşlerine göre belirlenir.

İlgili içerikler ve araçlar

Kapsam ve sorumluluk dağılımı

Teklifleri karşılaştırmayı kolaylaştırmak için kimin neyi sağladığı aşağıda ayrı ayrı belirtilmiştir.

Sizden istenenler

Saha koordinatları veya KML
Türbin ya da panel yerleşimi
Proje takvimi
Varsa önceki ekolojik çalışmalar

Enpark teslim eder

Saha izleme verisi
Etki değerlendirmesi
ODR raporu

İdare ve üçüncü taraflar

DKMP: görüş
Arazi gözlemleri Enpark koordinasyonunda çalışan uzman ornitologlar tarafından yapılır

Kapsam dışı

Önerilen tedbirlerin sahada uygulanması: yatırımcının işi
Türbin ve ekipman tedariki: ekipman üreticisi ve tedarikçinin işi
İzleme dönemleri dışındaki ek gözlem sezonları (ayrı hizmet olarak sunulur)

Her hizmetin kapsamı projeye göre düzenlenir; kutular tipik dağılımı gösterir.

Sıkça sorulan sorular

Ornitolojik Değerlendirme Raporu hakkında sıkça sorulan sorular

ODR'nin kapsamı, TURNAM seçeneği, izleme mevsimleri ve süreleri hakkında en sık sorulanlar.

ODR'de hangi canlılar değerlendirilir?

Yalnızca kuşlar. Bitki, amfibi, sürüngen ve memeliler Ekolojik Etki Değerlendirme Raporu (EEDR) kapsamındadır.

TURNAM raporu alınırsa saha izlemesi gerekir mi?

ÇED aşamasında gerekmez. Ancak proje işletmeye geçtikten sonra 5 yıllık ornitolojik izleme yine istenir.

Saha izlemesi hangi mevsimlerde yapılır?

İlkbahar ve sonbaharda, her biri 30 gün olmak üzere iki dönem halinde yapılır.

ODR ne kadar sürede hazırlanır?

Saha izlemesi bittikten sonra raporun hazırlanma süresi projeye göre değişir; mevzuatta yazılı değildir.

ODR'yi hangi kurum ister?

Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP), ÇED sürecindeki kurum görüşüyle ister.

Ornitolojik değerlendirme raporu mevzuatta zorunlu bir rapor mu?

ÇED Yönetmeliğinde “ornitolojik değerlendirme raporu” adıyla tanımlanmış bağımsız bir rapor türü ve bu rapora bağlanmış bir proje eşiği yoktur. Zorunluluk dolaylı doğar: ÇED raporu özel formatı komisyon tarafından projenin önemli çevresel boyutları ile halkın görüş ve önerileri göz önüne alınarak belirlenir (m. 4/l ve m. 10/1); komisyon ayrıca analiz, deney ve ölçüm yapılmasını isteyebilir (m. 12/4). Özel formatta veya kurum görüşünde bu çalışma istenmişse rapor zorunlu hâle gelir ve raporun özel formata ve çalışma grubuna uygunluğu Bakanlıkça denetlenir (m. 11/1).

Hangi koruma statüleri ornitolojik çalışma ihtiyacını doğurur?

ÇED Yönetmeliği Ek-5 Duyarlı Yöreler listesinde kuş varlığıyla doğrudan ilgili birkaç başlık vardır: Kara Avcılığı Kanunu uyarınca belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları, Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları (1-b); Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde belirtilen alanlar (1-j); RAMSAR Sözleşmesi uyarınca koruma altına alınmış alanlar (2-ç); başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olan sulak alanlar (3-c) ve nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ile endemik türlerin yaşama ortamı olan alanlar (3-d). Proje alanı veya etki alanı bu alanlarla çakıştığında ornitolojik çalışma talebi olağan hâle gelir.

Proje tanıtım dosyası sürecinde de ornitolojik çalışma istenebilir mi?

Evet. Ek-2 kapsamındaki projelerde Bakanlıkça gerekli görülmesi hâlinde, yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan proje ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesi, analiz, deney ve ölçümler yapması veya yaptırması istenebilir (ÇED Yönetmeliği m. 16/3-c). Ayrıca PTD genel formatı, proje yeri ve etki alanının mevcut çevresel özellikleri bölümünde Ek-5’teki Duyarlı Yöreler Listesi dikkate alınarak korunması gereken alanların ortaya konmasını zorunlu kılar (Ek-4, Bölüm II-b).

Bilgi talebi

ODR'de izlenecek yol, projenin saha ve takvim koşullarına göre belirlenir.

Proje türü, konum ve ÇED takvimi iletildiğinde TURNAM kayıtları ile saha izlemesi arasındaki ayrım, raporun hangi bölümlerden oluştuğu ve mevzuattaki yasal süreler hakkında bilgi verilir.

Mevzuata dayalı değerlendirme Kapsam bilgisi Yazılı bilgi

Bilgi talebi formu Proje bilgilerinizi iletin

Ad Soyad Firma Telefon E-posta Hizmet Türü İl Proje Aşaması Mesaj

Kişisel verileriniz aydınlatma metni kapsamında işlenir.