Kısa cevap: Halkın katılımı toplantısı, ÇED Yönetmeliği (RG 29.07.2022/31907; değişiklik RG 05.03.2026/33187) Ek-1 kapsamındaki projelerde, ÇED başvuru dosyası sunulduktan sonra yapılır. Tarihi Bakanlık belirler. Yeri ve saatini il müdürlüğü, projeden en çok etkilenecek halkın kolayca ulaşabileceği bir merkezde belirler. Yeterlik belgeli kuruluş, toplantı ilanını en az 10 takvim günü önce yerel ve yaygın birer gazetede yayımlatır. Toplantıya yeterlik kuruluşu veya proje sahibi katılmazsa toplantı bir kez ertelenir; ikinci kez katılmazlarsa ÇED süreci sonlanır (ÇED Yön. md. 9).
Toplantı hangi projelerde yapılır?
Toplantı, ÇED raporu hazırlanacak Ek-1 projelerinin sürecinde yer alır. ÇED başvuru dosyası Bakanlıkça formata uygun bulunduktan sonra komisyon kurulur ve toplantı tarihi komisyon üyelerine bildirilir (md. 8/5). Ek-2 projelerinde hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası (PTD) sürecinde bu toplantı yapılmaz. GES ve RES için Ek-1 eşikleri GES projelerinde ÇED süreci yazısında yer alır. 05.03.2026 değişikliğinden sonra Ek-2 projelerinde verilen karar “ÇED Olumlu” adını taşır; eski adıyla “ÇED Gerekli Değildir” kararı budur (ÇED Yön. md. 17; Başlığı ile Birlikte Değişik: RG 05.03.2026/33187).
Toplantı nasıl ilan edilir?
| Duyuru | Kim yapar | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvurunun yapıldığı ve dosyanın halkın görüşüne açıldığı | Bakanlık ve il müdürlüğü internet sayfası; il müdürlüğü askı, anons vb. | md. 8/4 |
| Toplantı ilanı (internet) | Bakanlık ve il müdürlüğü | md. 9/1 |
| Projeden en çok etkilenecek yerlerde askı veya anons | İl müdürlüğü | md. 9/1 |
| Gazete ilanı: tarih, saat, yer ve konu | Yeterlik belgeli kuruluş; yerel ve yaygın birer gazetede, toplantıdan en az 10 takvim günü önce | md. 9/2 |
Toplantıda neler olur?
- Başkanlık: İl müdürü veya görevlendireceği yetkili toplantıya başkanlık eder (md. 9/3).
- Sunum: Yeterlik belgeli kuruluş ve proje sahibi projeyi tanıtır; halkın görüş, öneri ve soruları alınır.
- Tutanak: Dile getirilen görüş, öneri ve itirazlar tutanağa geçer. Başkan, katılımcılardan görüşlerini yazılı vermelerini isteyebilir.
- Sisteme yükleme: Proje yeri inceleme ve toplantı tutanakları, son görüş verme tarihine kadar Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemine yüklenir (md. 9/3; Değişik: RG 05.03.2026/33187).
- Komisyon: Komisyon üyeleri proje alanını inceleyebilir ve toplantıya katılabilir (md. 9/4).
Halk, toplantıdan sonra da ÇED süreci tamamlanana kadar görüşlerini il müdürlüğüne veya Bakanlığa iletebilir (md. 8/4).
Paydaş Katılım Planı (PKP)
Yeterlik belgeli kuruluş, halkı proje hakkında bilgilendirmek ve görüşlerini almak için bir Paydaş Katılım Planı hazırlar ve ÇED başvuru dosyasının ekinde sunar. Bakanlık gerekli görürse broşür, anket, seminer veya proje internet sitesi gibi ek çalışmalar ve planın güncellenmesini isteyebilir (md. 9/5). Dosyanın diğer bölümleri için: ÇED başvuru dosyası.
Katılım olmazsa veya toplantı yapılamazsa
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Yeterlik kuruluşu veya proje sahibi toplantıya katılmaz | Toplantı bir defaya mahsus ertelenir; Bakanlık yeni tarih belirler (md. 9/1) |
| İkinci tarihte de katılım olmaz | ÇED süreci sonlandırılır (md. 9/1) |
| Halk bilgilendirilme hakkını kullanmaz veya toplantının yapılmasını engeller | Durumu idare değerlendirir: toplantı tekrarlanır ya da halk bilgilendirilme hakkını kullanmadığı için süreç normal akışında devam eder |
Organizasyon ve masraflar
Toplantının organizasyonu uygulamada çoğunlukla ÇED sürecini yürüten yeterlik belgeli kuruluş tarafından üstlenilir: gazete ilanları, il müdürlüğünün belirlediği yerde salonun hazırlanması, sunum ve tutanak süreçleri. İlan ve salon gibi masrafları kimin karşılayacağı mevzuatta düzenlenmemiştir.
GES ve RES toplantılarında gelebilecek sorular
| Konu | Kısa yanıt ve ilgili süreç |
|---|---|
| Tarım arazisi ve mera kaybı | GES yalnızca kuru marjinal tarım arazisine kurulabilir; mera için ayrıca tahsis amacı değişikliği gerekir. Bkz. tarım dışı kullanım izni, mera vasfı değişikliği |
| Kamulaştırma ve arazi bedeli | ÇED toplantısında bedel belirlenmez; arazi temini ve kamulaştırma ayrı mevzuata göre yürütülür |
| Görüntü, gürültü ve yansıma | Etkiler ÇED raporunda değerlendirilir; gerekirse parlama analizi ve ornitolojik değerlendirme yapılır |
| İstihdam ve köye katkı | Yatırımcının taahhütleri toplantıda dile getirilebilir; ÇED raporunun sosyal ve ekonomik bölümünde ele alınır |
İlgili yazılar: İDK toplantısı nedir? · e-ÇED ve ÇED raporu sorgulama · ÇED raporu maliyetini ne belirler?
Süreç adımlarının takvimi için süre hesaplayıcı, verilen kararların il ve sektör dağılımı için ÇED Karar Atlası, yönetmelik metinleri için mevzuat kaynak merkezi sayfaları.
Sık sorulan sorular
Halkın katılımı toplantısı hangi projelerde yapılır?
ÇED Yönetmeliği Ek-1 kapsamında ÇED raporu hazırlanacak projelerde. Ek-2 projelerinin PTD sürecinde yapılmaz.
Toplantı ilanı ne zaman verilir?
Yeterlik belgeli kuruluş, toplantıdan en az 10 takvim günü önce yerel ve yaygın birer gazetede ilan yayımlatır (ÇED Yön. md. 9/2).
Toplantıya kim başkanlık eder?
İl müdürü veya görevlendireceği bir yetkili (md. 9/3).
Yatırımcı toplantıya katılmazsa ne olur?
Toplantı bir kez ertelenir. Yeterlik kuruluşu veya proje sahibi ikinci kez katılmazsa ÇED süreci sonlandırılır (md. 9/1).
Toplantıdan sonra görüş verilebilir mi?
Evet. ÇED süreci tamamlanana kadar görüş ve öneriler il müdürlüğüne veya Bakanlığa iletilebilir (md. 8/4).
Resmî kaynaklar
- Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (RG 29.07.2022/31907; değişiklik RG 05.03.2026/33187) — mevzuat.gov.tr