Kısa cevap: Veri merkezinin kendisi Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin Ek-1 ve Ek-2 listelerinde bir proje kalemi olarak yer almaz. ÇED yükümlülüğü veri merkezine elektrik sağlamak üzere kurulacak üretim tesisinden, bu tesisi şebekeye bağlayan enerji nakil hattından ve sahadaki yakma sistemlerinden doğar. Yakma sistemi toplam ısıl gücü 20 MWt ile 300 MWt arasında olan üretim tesisi Ek-2’nin 40 ıncı maddesi uyarınca proje tanıtım dosyasına tabidir; 300 MWt ve daha fazla ısıl güç için öngörülen Ek-1 kalemi ise Danıştay kararıyla iptal edildiği için uygulanması ihtilaflıdır. Güneş ve rüzgâr seçeneklerinde eşik ısıl güç değil, proje alanı ve türbin sayısıdır. Veri merkezi ile üretim tesisi birlikte planlanıyorsa, Yönetmeliğin 25 inci maddesi uyarınca entegre proje için tek bir dosya istenebilir.

Veri merkezi ÇED listelerinde var mı?

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (Resmî Gazete 29.07.2022 / 31907; değişiklikler Resmî Gazete 26.06.2025 / 32938 ve 05.03.2026 / 33187) iki liste üzerinden çalışır. Ek-1’deki listede yer alan projeler için ÇED raporu, Ek-2’deki listede yer alan projeler için proje tanıtım dosyası (PTD) hazırlanması zorunludur. Her iki listede de kalemler faaliyet türüne ve eşik değere göre tanımlanmıştır.

Bu iki listede “veri merkezi” adını taşıyan bir proje kalemi bulunmaz. Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanan “kapsam dışı” ifadesi, niteliği, prosesi, türü veya üretim yöntemi itibarıyla Yönetmelikte yer almayan ya da yer almasına rağmen eşik değerlerin altında planlanan projeleri karşılar. Veri merkezi binası, sunucu salonu ve kesintisiz güç kaynağı odaları tek başına ele alındığında bu tanımın içine düşer.

Bu, “veri merkezi yatırımında çevre mevzuatı yoktur” anlamına gelmez. Yatırımın ÇED tarafı, veri merkezinin yanında kurulan enerji altyapısından doğar. Yük profili büyüdükçe bu altyapı büyür ve bir noktada kendi başına listelenmiş bir proje hâline gelir.

Yükümlülüğü doğuran üç kalem

Bir veri merkezi yatırımında ÇED kapsamına girebilecek üç ayrı bileşen vardır: yerinde kurulan üretim tesisi, bu tesisin ve veri merkezinin şebeke bağlantısını sağlayan enerji nakil hattı, ve acil durum ya da ada modu için kurulan yakma sistemleri. Üçü farklı eşiklere tabidir.

Bileşen Ek-1 (ÇED raporu) Ek-2 (proje tanıtım dosyası)
Yakma sistemli üretim tesisi (kombine çevrim, gaz motoru, gaz türbini, birleşik ısı güç) Toplam ısıl gücü 300 MWt ve daha fazla olan termik güç santralleri ile diğer yakma sistemleri — Ek-1 m.2/a. İhtilaf: bu ibare Danıştay Dördüncü Dairesinin 6/11/2025 tarihli ve E.:2023/11527; K.:2025/5828 sayılı kararı ile iptal edilmiştir; eşiğin uygulanması ihtilaflıdır. Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi için kurulan endüstriyel tesisler, toplam ısıl gücü 20 MWt – 300 MWt arası — Ek-2 m.40
Arazi güneş enerjisi santrali Proje alanı 25 hektar ve üzerinde (çatı ve cephe sistemleri hariç) — Ek-1 m.43/a Proje alanı 7,5 hektar ve üzerinde (çatı ve cephe sistemleri hariç) — Ek-2 m.41/a
Rüzgâr enerjisi santrali 15 adet türbin ve üzeri; denizüstü santraller eşiksiz — Ek-1 m.41 1 adet türbin ve üzeri — Ek-2 m.57
Enerji nakil hattı 154 kV ve üzeri gerilimde ve 50 km ve üzeri sürekli uzunlukta — Ek-1 m.44 154 kV ve üzeri gerilimde ve 5 km ve üzeri sürekli uzunlukta — Ek-2 m.37

Ek-1’in 2 nci maddesinin (a) bendi konsolide nüshada iptal şerhiyle birlikte yer alır. İhtilaf: “Toplam ısıl gücü 300 MWt ve daha fazla olan termik güç santralleri ile diğer yakma sistemleri” ibaresi Danıştay Dördüncü Dairesinin 6/11/2025 tarihli ve E.:2023/11527; K.:2025/5828 sayılı kararı ile iptal edilmiştir; bu yüzden 300 MWt eşiğinin uygulanması ihtilaflıdır ve yalnız bu bende dayanan bir ön değerlendirme tek başına sonuç vermez. Ek-2’nin 40 ıncı maddesindeki 20 MWt – 300 MWt bandında ve güneş, rüzgâr ile iletim hattı kalemlerinde böyle bir şerh yoktur.

Tablodaki eşiklerin üçü 2025 ve 2026 değişiklikleriyle güncellenmiştir: rüzgâr kalemleri Resmî Gazete 26.06.2025 / 32938, güneş kalemleri Resmî Gazete 05.03.2026 / 33187, iletim hattı kalemi yine 26.06.2025 / 32938 ile bugünkü hâlini almıştır. Eski eşik değerlerle yapılan bir ön değerlendirme bu yüzden yanlış sonuç verir.

Yerinde üretim seçeneği eşiği değiştirir

Veri merkezinin elektrik ihtiyacının yerinde karşılanmasında eşiği belirleyen şey, kurulu elektrik gücü değil seçilen teknolojidir. Doğal gaz motoru ya da kombine çevrim seçildiğinde ölçü birimi ısıl güçtür (MWt) ve 20 MWt sınırı görece erken aşılır. Güneş seçildiğinde ölçü birimi proje alanıdır; rüzgâr seçildiğinde türbin adedidir ve tek türbin bile PTD yükümlülüğü doğurur.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: aynı büyüklükte bir elektrik ihtiyacı, üç ayrı teknoloji seçiminde üç ayrı dosya türü üretir. Karşılaştırma yapılırken izin yükünün teknoloji seçimiyle birlikte değiştiği hesaba katılır. Hangi liste kaleminin tetiklendiği ÇED ve GES terimleri sözlüğü ile birlikte okunduğunda daha kolay izlenir; iki dosya türünün farkı ise proje tanıtım dosyası nedir yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Entegre proje: tek dosya mı, ayrı dosyalar mı?

Yönetmeliğin 25 inci maddesi, Yönetmeliğe tabi birden fazla projeyi kapsayan entegre bir projenin planlanması hâlinde Bakanlıkça entegre proje için tek bir ÇED başvuru dosyası ya da proje tanıtım dosyası hazırlanmasının isteneceğini düzenler. Veri merkezi ile üretim tesisinin aynı yatırım kararı içinde, aynı sahada ve birbirine bağlı olarak planlandığı durumlar bu maddenin kapsamına girebilir.

Bu, dosya sayısını azaltmak gibi görünse de kapsamı genişletir: entegre dosyada bütün ünitelerin etkileri birlikte değerlendirilir. Ayrıca iki bileşenden biri Ek-1’de, diğeri Ek-2’de ise, entegre değerlendirme sonucunda sürecin Ek-1 usulüne göre yürümesi gündeme gelir. Yatırım takviminin hangi dosya türüne göre kurulacağı bu yüzden başvuru öncesinde netleştirilir. Süreç adımlarının resmî süreleri ÇED ve izin süreleri hesaplayıcısı üzerinden izlenebilir.

Çevre izni tarafı: jeneratörler ayrı bir kalemdir

ÇED süreci tamamlandıktan sonra ikinci bir rejim devreye girer. Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği (Resmî Gazete 10.09.2014 / 29115; Ek-1 ve Ek-2 listeleri Resmî Gazete 23.02.2023 / 32113 ile değişik) işletmeleri çevreye kirletici etkisine göre iki listeye ayırır. Veri merkezlerinde en sık tetiklenen kalem, acil durum jeneratörleri ve sahada kurulan içten yanmalı motorlardır.

Kalem Eşik Sonuç
Ek-1, 1.3 — kombine çevrim, birleşik ısı güç santralleri, içten yanmalı motorlar, gaz türbinleri, jeneratörler Toplam yakma sistemi ısıl gücü 100 MW ve daha fazla Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde işletme
Ek-2, 1.3 — aynı tesis türleri Toplam yakma sistemi ısıl gücü 1 MW ve daha fazla ve 100 MW’dan daha az Çevreye kirletici etkisi olan işletme
Ek-2, 1.1.1 ve 1.1.2 — termik ve ısı santralleri Katı ve sıvı yakıtta 1 MW ve daha fazla; gaz yakıtta ve/veya birden fazla yakıtta 2 MW ve daha fazla (ikisinde de 100 MW’dan az) Yakıt türü eşiği değiştirir

Dikkat edilecek nokta, eşiğin toplam yakma sistemi ısıl gücü üzerinden hesaplanmasıdır. Tek tek küçük görünen jeneratörler toplandığında 1 MW sınırı beklenenden önce aşılabilir.

Yönetmeliğin 17 nci maddesi iki istisna yolu tanımlar. Birinci fıkra, Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer aldığı hâlde alıcı ortama herhangi bir hava emisyonu ve atıksu deşarjı olmayan işletmelerin çevre izin muafiyetine ilişkin değerlendirilmesinin il müdürlüğü tarafından yapılacağını düzenler. Üçüncü fıkra ise Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer almayan işletmelerin de ilgili mevzuatta belirlenen esas, hüküm ve sınır değerlere uymak zorunda olduğunu belirtir. Yani listede olmamak, mevzuata uymamak anlamına gelmez. Sürecin bütünü çevre izin ve lisans sayfasında tanımlanmıştır.

Karar alınmadan hangi işlemler yapılamaz?

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası, Yönetmeliğe tabi projeler için “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemeyeceğini, proje için yatırıma başlanamayacağını ve ihale edilemeyeceğini düzenler. Aynı fıkra, bu durumun söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmediğini de açıkça söyler.

Bu iki cümle birlikte okunur. Paralel yürütülebilen şey başvurudur; paralel yürütülemeyen şey belgenin alınması ve inşaata başlanmasıdır. 19 uncu madde, karar alınmadan başlanan faaliyetlerin süre verilmeksizin durdurulacağını düzenler.

İşlem ÇED Olumlu kararından önce Dayanak
Teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı başvurusu Yapılabilir m.6/3, ikinci cümle
Teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatının verilmesi Verilemez m.6/3, birinci cümle
Yatırıma başlama ve ihale Yapılamaz m.6/3, birinci cümle
Karar alınmadan başlanan faaliyet Süre verilmeksizin durdurulur m.19/1-a

İkinci faz eklenirse eşik yeniden hesaplanır

Veri merkezi yatırımları tipik olarak fazlı ilerler. Yönetmeliğin 20 nci maddesi, “ÇED Olumlu” kararı bulunan ve eşik değeri olan projelerde kapasite artışı veya alan genişletilmesi planlandığında, her bir kapasite artışı miktarının mevcut proje kapasitesiyle toplanacağını; toplam Ek-1 eşiğinde ve üzerinde kalıyorsa 8 inci madde, Ek-2 eşiğinde ve üzerinde kalıyorsa 16 ncı madde kapsamında başvuru yapılacağını düzenler. Aynı maddenin ikinci fıkrası, planlanan projenin etkilerinin mevcut karara esas çevresel etkilerle birlikte kümülatif olarak değerlendirileceğini söyler.

Aynı toplama kuralı kapsam dışı ve muafiyeti bulunan projeler için de geçerlidir: 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ile 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi, mevcut proje kapasitesi ile kapasite artışları toplamının projenin yeni kapasitesini oluşturacağını düzenler. Birinci fazı eşik altında kurulan bir tesis, ikinci fazla birlikte Ek-2 ya da Ek-1 kapsamına girebilir. Kararın sahadaki projeyle örtüşmesi ve alansal revizyon konusu ÇED Olumlu kararı sahadaki projeyle örtüşüyor mu yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Teşvik tarafında veri merkezi ayrıca tanımlıdır

Veri merkezi adını doğrudan anan düzenleme çevre mevzuatında değil, teşvik mevzuatındadır. Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/1) — Resmî Gazete 21.06.2025 / 32933 — 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, veri merkezi yatırımlarına yönelik komple yeni veya tevsi niteliğinde teşvik belgesi düzenlenmesine ilişkin müracaatlarda TS EN 50600 standardı kapsamında asgari Kullanılabilirlik Sınıfı 3 (AC:3), asgari Koruma Sınıfı 4 (PC:4) ve asgari Enerji Ayrıntı Seviyesi 3 (GL:3) olan TSE Veri Merkezi Tasarım Belgesinin sunulmasını şart koşar. Aynı fıkra, teşvik belgesine konu veri merkezinde kısmi hesaplama yapılmayan tam doluluk oranında güç kullanım etkinliği (PUE) değerinin azami 1,65 olmasını ve en az iki telekom operatörüne ait fiber optik kablonun sonlanmasını ister; yatırımın tamamlanmasının ardından TSE Veri Merkezi Tesis Belgesinin sunulması zorunludur. Tebliğ’in bugüne kadarki tek değişikliği Resmî Gazete 09.04.2026 / 33219’da yayımlanmıştır ve 10 uncu maddeye dokunmamıştır.

Bu şartlar çevre izni veya ÇED kararı yerine geçmez; ayrı bir süreçtir. Ancak 6 ncı maddenin üçüncü fıkrası gereği ÇED kararı olmadan teşvik belgesinin düzenlenemeyeceği hatırlanır: iki süreç birbirine bağlıdır. Enerji tarafının geliştirilmesi enerji üretimi ve veri merkezi proje geliştirme kapsamında, ÇED dosyasının hazırlanması ise ÇED raporu kapsamında tanımlanmıştır.

Sık sorulan sorular

Veri merkezi için tek başına ÇED gerekir mi?

Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin Ek-1 ve Ek-2 listelerinde veri merkezi adını taşıyan bir proje kalemi yoktur. Yükümlülük, yatırımın enerji bileşenlerinden doğar: üretim tesisi, enerji nakil hattı ve yakma sistemleri.

Acil durum jeneratörleri için çevre izni alınır mı?

Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-2’nin 1.3 kalemi, toplam yakma sistemi ısıl gücü 1 MW ve daha fazla ve 100 MW’dan daha az olan içten yanmalı motorları ve jeneratörleri kapsar. Eşik toplam güç üzerinden hesaplanır. 100 MW ve daha fazlasında aynı kalem Ek-1’de yer alır.

Veri merkezi ve santral aynı dosyada mı değerlendirilir?

Yönetmeliğin 25 inci maddesi, Yönetmeliğe tabi birden fazla projeyi kapsayan entegre bir proje planlanması hâlinde Bakanlıkça tek bir ÇED başvuru dosyası ya da proje tanıtım dosyası hazırlanmasının isteneceğini düzenler.

ÇED kararı beklenirken teşvik başvurusu yapılabilir mi?

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası, “ÇED Olumlu” kararı alınmadıkça teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemeyeceğini düzenler; ancak aynı fıkra bu durumun söz konusu süreçlere başvurulmasına engel olmadığını belirtir.

İkinci faz eklenince süreç baştan mı başlar?

20 nci madde, her bir kapasite artışının mevcut proje kapasitesiyle toplanacağını ve toplamın hangi listede kaldığına göre 8 inci veya 16 ncı madde kapsamında başvuru yapılacağını düzenler. Etkiler mevcut karara esas etkilerle birlikte kümülatif olarak değerlendirilir.

Resmî kaynaklar

  • Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği — Resmî Gazete 29.07.2022 / 31907 (değişiklikler: 26.06.2025 / 32938 ve 05.03.2026 / 33187): mevzuat.gov.tr
  • Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği — Resmî Gazete 10.09.2014 / 29115 (Ek-1 ve Ek-2 listeleri: 23.02.2023 / 32113): mevzuat.gov.tr
  • Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/1) — Resmî Gazete 21.06.2025 / 32933 (değişiklik: 09.04.2026 / 33219): mevzuat.gov.tr

İlgili içerikler