Kısa cevap: GES yatırımlarında teşvik koşulları 2025’te yeniden düzenlendi; internetteki özetlerin çoğu yürürlükten kalkmış karara dayanıyor. Yürürlükteki düzenlemede 240 kW altı kapasiteli güneş yatırımları (çatı dâhil) desteklenmiyor; modernizasyon niteliğindeki güneş yatırımları da kapsam dışı. Teşvik belgesi başvurusu yatırıma başlamadan önce yapılmalıdır.

Güneş enerjisi santrali (GES) yatırımı planlayan birçok yatırımcı, teşvik koşullarını internette bulduğu özetlerden okuyor. Sorun şu: bu özetlerin büyük bölümü artık yürürlükte olmayan bir karara dayanıyor. Yatırım teşvik mevzuatı 2025 yılında yeniden düzenlendi ve GES yatırımları için kritik bir kapasite eşiği getirildi.

Yürürlükteki metin hangisi?

Yatırım teşviklerinin çerçevesini belirleyen güncel düzenleme, 29/5/2025 tarihli ve 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar‘dır (Resmî Gazete: 30/5/2025, sayı 32915).

Uygulama usul ve esasları, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2025/1 sayılı Tebliği ile belirlendi (Resmî Gazete: 21/6/2025, sayı 32933). Bu Tebliğ, 2026/1 sayılı Tebliğ ile değiştirildi (Resmî Gazete: 9/4/2026, sayı 33219).

Dolayısıyla eski karara göre hazırlanmış bir fizibilite, bugünün başvuru koşullarını yansıtmıyor olabilir.

GES yatırımı teşvik kapsamında mı?

Kararın EK-3‘ü, desteklerden faydalanabilecek sektörleri ve bunlara ilişkin şartları NACE kodları üzerinden listeliyor. Elektrik üretimi, “ELEKTRİK, GAZ, BUHAR VE İKLİMLENDİRME ÜRETİMİ VE DAĞITIMI” başlığı altında 35.11 ve 35.12 kodlarıyla yer alıyor.

Bu satırda yer alan şart ifadesi şöyle:

“Doğalgaza veya ithal kömüre dayalı elektrik enerjisi üretimi hariç olmak üzere elektrik enerjisi üretim yatırımları desteklenir. Güneş enerjisinden elektrik üretimi yatırımlarında; modernizasyon niteliğindeki yatırımlar ile 240 KW altı kapasitedeki (çatı dâhil) güneş enerjisinden elektrik üretimi yatırımlar desteklenmez.”

Bu ifade GES yatırımcısı için üç şey söylüyor:

  • Elektrik üretim yatırımları prensip olarak kapsamda. Dışlanan kaynaklar doğalgaz ve ithal kömür.
  • 240 kW altı kapasiteli güneş yatırımları desteklenmiyor — ve parantez içindeki “çatı dâhil” ifadesi, çatı uygulamalarının da bu eşiğe tabi olduğunu açıkça belirtiyor.
  • Modernizasyon niteliğindeki güneş yatırımları desteklenmiyor. Mevcut bir santralin yenilenmesi ile yeni kurulum aynı muameleye tabi değil.

Küçük ölçekli çatı uygulamaları ile şebeke ölçekli santral yatırımı arasındaki bu ayrım, ön değerlendirmede dikkat edilmesi gereken noktalardan biri.

Teşvik sistemi nasıl kurgulanmış?

Kararın 4’üncü maddesine göre teşvik sistemi; Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ile Sektörel Teşvik Sistemi uygulamaları ve bölgesel teşviklerden oluşuyor. Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi’nin altında üç program var: Teknoloji Hamlesi Programı, Yerel Kalkınma Hamlesi Programı ve Stratejik Hamle Programı.

İller, sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyeleri dikkate alınarak EK-2‘de altı bölgeye ayrılmış durumda. Yatırımın yapılacağı il, hangi desteklerden ve hangi oranda yararlanılacağını doğrudan etkiliyor.

Kararda sayılan destek unsurları şunlar:

  • Gümrük vergisi muafiyeti
  • Katma Değer Vergisi (KDV) istisnası
  • Vergi indirimi
  • Faiz veya kâr payı desteği
  • Makine desteği
  • Yatırım yeri tahsisi
  • Sigorta primi işveren hissesi desteği
  • Sigorta primi desteği (6’ncı bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için)

Hangi yatırımın bu unsurlardan hangilerinden, hangi oranda ve hangi sürede yararlanacağı; yatırım konusuna, bölgeye ve programa göre değişiyor. Bu nedenle “GES yatırımına şu kadar teşvik verilir” biçimindeki genel ifadeler yanıltıcıdır.

Başvuru öncesi bilinmesi gereken eşikler

Kararın 5’inci maddesi, desteklerden yararlanmak için aranan şartları düzenliyor. GES yatırımcısını doğrudan ilgilendiren başlıklar:

  • Asgari sabit yatırım tutarı. Yatırım konusu için ayrıca belirtilmemişse, destek unsurlarından yararlanılabilecek asgari sabit yatırım tutarı 1’inci ve 2’nci bölgelerde 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL.
  • Finansal kiralama. Finansal kiralama yöntemiyle yapılacak yatırımlarda, kiralamaya konu makine ve teçhizata ait toplam tutarın her bir finansal kiralama şirketi için asgari 3 milyon TL olması gerekiyor.
  • Başvuru süresi. Karar kapsamında 31/12/2030 tarihine kadar yapılacak teşvik belgesi müracaatları değerlendiriliyor.
  • Maddi olmayan duran varlıklar. Marka, lisans, know-how gibi maddi olmayan duran varlıkların oranı, teşvik belgesinde kayıtlı toplam sabit yatırım tutarının %25’ini aşamıyor.
  • Destek üst sınırı. Teşvik belgesi kapsamında sağlanan KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, faiz veya kâr payı desteği ve makine desteğinden faydalanma yılı esas alınarak yeniden değerleme oranı ile hesaplanan toplam değeri, yeniden değerleme oranı dikkate alınarak hesaplanmış gerçekleşen sabit yatırım tutarını geçemiyor.

En pahalı hata: başvuru sırası

Kararın 5’inci maddesinin altıncı fıkrası açık: teşvik belgesi düzenlenmesine ilişkin müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş bulunan yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamına alınmıyor.

Pratikte bu şu demek: arazi hazırlığına, ekipman siparişine veya inşaata başvurudan önce başlanmışsa, o harcamalar teşvikten yararlanamıyor. Teşvik planlaması, yatırım kararının sonrasında değil, harcama takviminin öncesinde yapılması gereken bir iş.

Bu sıralama hatası, sonradan telafi edilebilen bir hata değil.

Panel üretimi ile santral yatırımını karıştırmayın

EK-3’te güneşle ilgili ikinci bir satır daha var; ancak o satır elektrik üretimini değil, imalatı düzenliyor. “Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı” (NACE 26) başlığı altında fotovoltaik güneş paneli üretimi yatırımları için ayrı ve oldukça teknik bir şart tanımlanmış: üretim sürecinin ingot dilimleme aşamasından veya öncesindeki bir aşamadan başlayarak üretilen güneş hücresi ile entegre olması ve hücre üretim kapasitesini aşmaması aranıyor.

Yani panel üreten bir tesis ile elektrik üreten bir santral, teşvik mevzuatında aynı satırda değerlendirilmiyor. Bu iki yatırımın başvuru dosyası da farklı kurgulanır.

Tamamlama vizesinde elektrik üretimi yatırımlarına özel durum

2026/1 sayılı Tebliğ, yatırım tamamlama vizesi için istenecek belgeleri düzenleyen bölümde, Genel Müdürlükçe belirlenecek hallerde yeminli mali müşavir raporu istenmesine ilişkin hükmü “elektrik enerjisi üretimine yönelik yatırımlar hariç” olmak üzere uygulanacak şekilde değiştirdi. GES yatırımlarında tamamlama vizesi süreci bu nedenle ayrı değerlendirilmeli.

Sonuç

GES yatırımında teşvik, “başvurursak alırız” diye bakılacak bir kalem değil; kapasite, bölge, yatırım tutarı ve zamanlama üzerinden kurulan bir hesap. 240 kW eşiği, asgari sabit yatırım tutarları ve başvuru öncesi harcamaların kapsam dışı kalması, projenin fizibilitesini doğrudan değiştirebilecek üç ayrı kırılma noktası.

Teşvik değerlendirmesi, izin ve ÇED süreçleriyle aynı takvim üzerinde ele alındığında bu üç eşiğin projeye etkisi başvuru öncesinde görülebilir.

Sık sorulan sorular

GES yatırımları teşvik kapsamında mı?

Elektrik üretimi yatırımları prensip olarak kapsamdadır; ancak 240 kW altı kapasiteli güneş yatırımları (çatı dâhil) ve modernizasyon niteliğindeki yatırımlar desteklenmez.

Teşvik başvurusu yatırıma başladıktan sonra yapılabilir mi?

Hayır. Başvuru öncesinde yapılan harcamalar kapsam dışında kalır; bu nedenle başvurunun yatırıma başlamadan önce yapılması gerekir.

Panel üretimi yatırımı ile santral yatırımı aynı kapsamda mı?

Hayır. Panel üretimi bir imalat yatırımıdır ve santral yatırımından farklı değerlendirilir.

İlgili yazılar

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebileceği için başvuru öncesinde güncel metinler esas alınmalıdır.