Kısa cevap: 5 Mart 2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete ile yapılan değişiklikle, Ek-2 projeleri için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararının adı “ÇED Olumlu”, “ÇED Gereklidir” kararının adı ise “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” oldu. Yatırım planı açısından asıl iş, eski adlarla hazırlanmış sözleşme, taahhüt ve iç takip kayıtlarının yeni adlandırmaya göre gözden geçirilmesidir.

Güncelleme (5 Mart 2026): ÇED Yönetmeliği’nde 5 Mart 2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete ile yapılan değişiklikle, Ek-2 listesindeki projeler için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararının adı “ÇED Olumlu” olarak değiştirildi; “ÇED Gereklidir” kararı ise artık “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararıdır (Md. 4, 17). Kanun düzeyinde bu ad daha önce, 7554 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle Çevre Kanunu m.10’dan çıkarılmıştır (RG 24.07.2025/32965). Bu maddenin yürürlüğe girdiği 24.07.2025 tarihinden önce verilmiş ve geçerliği devam eden “ÇED Gerekli Değildir” kararlarına “ÇED Olumlu” kararına ilişkin hükümler uygulanır (Geçici Md. 1/2). 7554 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin yürürlüğe girdiği 24.07.2025 ile ÇED Yönetmeliği değişikliğinin (RG 05.03.2026/33187) yayımlandığı 05.03.2026 arasında “ÇED Gerekli Değildir” adıyla verilen kararlar için Yönetmelikte açık bir geçiş hükmü bulunmamaktadır; bu kararların uygulamasında Bakanlık ya da ilgili il müdürlüğü görüşü esas alınmalıdır. Karar alınan projede yatırıma 5 yıl içinde başlanmazsa karar geçersiz sayılır (Md. 17/2). Aşağıda kararın yatırım planına etkisi yeni adıyla anlatılır.

ÇED Olumlu kararı, yatırımın çevresel değerlendirme sürecinde önemli bir eşiktir; ancak bu karar projenin tüm izin ve uygulama sorumluluklarının bittiği anlamına gelmez. Karar, belirli koşullar altında projenin ÇED raporu sürecine girmeden ilerleyebileceğini gösterir.

Yatırımcı açısından asıl konu, bu kararın hangi kapsam için alındığını, hangi varsayımlara dayandığını ve sonraki izin adımlarını nasıl etkilediğini doğru okumaktır. Kararın yanlış yorumlanması, uygulama aşamasında zaman kaybı ve uyum riski yaratabilir.

Sık yapılan hatalar

ÇED Olumlu kararından sonra yapılan hataların çoğu kararın süresi ve kapsamıyla ilgilidir.

  • Beş yıllık süreyi izlememek: Karar alınan projede yatırıma 5 yıl içinde başlanmazsa karar geçersiz sayılır (Md. 17/2). Arazi, bağlantı veya finansman nedeniyle uzayan projelerde bu tarih kolayca gözden kaçar.
  • Eski adlı kararı geçersiz sanmak: 7554 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin yürürlüğe girdiği 24.07.2025 tarihinden önce verilmiş ve geçerliği devam eden “ÇED Gerekli Değildir” kararlarına “ÇED Olumlu” kararına ilişkin hükümler uygulanır (Geçici Md. 1/2); ad değişikliği kararın geçerliliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
  • Kararı dayandığı kapasite ve sahadan ayırmak: Karar, proje tanıtım dosyasında tanımlanan kapasite, alan ve proje bileşenleri için verilir. Kurulu güç, parsel veya proje bileşeni değiştiğinde, değişikliğin yeni bir değerlendirme gerektirip gerektirmediği kontrol edilmeden uygulamaya geçmek sonraki izinlerde sorun çıkarır.
  • Taahhütleri saha ekiplerine aktarmamak: Toz, hafriyat, atık ve flora-fauna önlemleri gibi dosyada üstlenilen taahhütler yüklenici sözleşmelerine yazılmazsa uygulamada kaybolur; denetimde ise dosya esas alınır.
  • Kararı son izin sanmak: ÇED Olumlu kararı imar, yapı ruhsatı, orman, mera veya tarım arazisi izinlerinin ve şebeke bağlantı süreçlerinin yerine geçmez.

Kararın izlenmesi tarihe bağlıdır

ÇED Olumlu kararından sonra izlenecek kalemler az ama tarihe bağlıdır: kararın tarihi ve 5 yıllık sürenin dolacağı tarih (Md. 17/2), kararın dayandığı kapasite, alan ve koordinatlar, dosyadaki taahhütler, kararla bağlantılı diğer izinler ve proje değişiklikleri için yapılan çevresel değerlendirmenin kaydı.

Sonuç

ÇED Olumlu kararı doğru yönetildiğinde yatırım sürecini hızlandırır ve karar belirsizliğini azaltır. Bunun için kararın kapsamı, taahhütleri ve sonraki izinlerle ilişkisi açık biçimde izlenmelidir.

“ÇED Olumlu” kararı alınsa dahi sürecin doğru yönetilmesi, sonraki izin adımlarının sorunsuz ilerlemesini belirler. Hizmet kapsamı için: ÇED süreç yönetimi.

İlgili rehberler: PTD süreci: yasal süreler ve iade nedenleri · ÇED raporu maliyetini ne belirler? · Proje Tanıtım Dosyası (PTD) hazırlama

Projenin hangi listede — Ek-1 ya da Ek-2 — yer aldığı, faaliyet konusu ve büyüklük girilerek ÇED Kapsam Ön Kontrolü ile görülebilir.

Sık sorulan sorular

Karar adının değişmesi mevcut kararları geçersiz kılar mı?

Geçerliği devam eden eski kararlar için geçiş hükmü vardır: 7554 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin yürürlüğe girdiği 24.07.2025 tarihinden önce Ek-2 kapsamında verilmiş ve geçerliği devam eden kararlara “ÇED Olumlu” kararına ilişkin hükümler uygulanır (ÇED Yönetmeliği geçici m.1/2, RG 05.03.2026/33187; 7554 sayılı Kanun, RG 24.07.2025/32965).

Eski adlandırmayla hazırlanmış belgeler ne olacak?

Sözleşme, taahhüt ve iç takip kayıtlarında geçen eski adlandırmaların yeni karar adlarına göre gözden geçirilmesi gerekir.

“ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı olumsuz bir karar mıdır?

Hayır. Bu karar, projenin Ek-2 değerlendirmesi sonucunda tam kapsamlı ÇED sürecine yönlendirildiğini gösterir; proje reddedilmiş değildir.

Resmî kaynaklar

İlgili içerikler