Türkiye Yeşil Taksonomisi: neyi sınıflandırır, kimi bağlar, 1/1/2029 ne demek

Kısa cevap: Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği 24.09.2026’da yürürlüğe girdi (RG 24.09.2026/33380, m.25) ve bir ekonomik faaliyetin “çevresel açıdan sürdürülebilir” sayılmasının ölçütlerini kuruyor. Yönetmelik bir sınıflandırma sistemi getiriyor; yeni bir izin, belge ya da ruhsat getirmiyor. Raporlama, Ek-1’deki faaliyetleri yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler için ihtiyaridir — m.13/1 “raporlama yapabilir” der. Zorunluluk yalnız m.13/2’de sayılan finansal kuruluşlara aittir ve onlar da 1/1/2029 tarihine kadar taksonomi raporlaması yapmak zorunda değildir (geçici m.1). Faaliyet bazında uyumluluğu belirleyecek teknik tarama kriterleri ise henüz yayımlanmadı; bu yüzden bugün hiçbir faaliyet için “taksonomiyle uyumludur” denemez.

Taksonomi nedir, neyi sınıflandırır

Yönetmeliğin kendi tanımıyla Türkiye Yeşil Taksonomisi, “belirlenen çevresel hedefler doğrultusunda iklim değişikliği ile mücadeleye katkı sağlayan ekonomik faaliyetlere ilişkin ilkeler ve kriterler belirleyerek iklim finansmanının harekete geçirilmesine katkıda bulunan sınıflandırma sistemi”dir (m.4/1-u). Amaç maddesi üç şey sayıyor: sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu faaliyetlerin desteklenmesi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşviki ve piyasada yeşile boyamanın önlenmesi (m.1).

Yeşile boyama (İngilizce kaynaklarda “greenwashing”) yönetmelikte tanımlı bir terimdir: bir kurumun ürün veya hizmetlerinin çevresel hedeflere katkı sağladığı, diğer hedeflere zarar vermediği ve asgari sosyal koruma önlemlerini sağladığı algısını yaratmak için halkla ilişkiler, finansman, reklamcılık ya da pazarlama yöntemlerinin aldatıcı şekilde kullanılması (m.4/1-z). Taksonominin işlevi bu algıyı ölçülebilir bir ölçüte bağlamaktır.

Yönetmelik iki kademeli bir kavram kullanıyor ve bu ayrım yazının geri kalanını anlamanın anahtarı:

• Uygun ekonomik faaliyet: Yönetmeliğin Ek-1’inde yayımlanan faaliyetler (m.4/1-ü). Yani listede olmak.
• Uyumlu ekonomik faaliyet: Uygun faaliyetlerden m.6’daki kriterleri sağlayanlar (m.4/1-v). Yani listede olmak ve şartları karşılamak.

Dayanağı İklim Kanunu’dur: yönetmelik 2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 792/D maddesine dayanılarak hazırlanmıştır (m.3).

Bir faaliyet hangi şartlarda “uyumlu” sayılır

m.6 üç şartı birlikte arıyor:

1. Çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlamak (m.6/1-a, m.8).
2. Başka hiçbir çevresel hedefe önemli zarar vermemek (m.6/1-b, m.9).
3. Asgari sosyal koruma önlemlerine uymak (m.6/1-c, m.10).

Üçüncü şart sık atlanıyor: m.10 asgari sosyal koruma önlemlerini Uluslararası Çalışma Örgütü’nün Çalışma Yaşamında Temel İlkeler ve Haklar Bildirgesi’nde tanımlanan on temel sözleşme, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi, Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri ve ulusal çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatına uyumu sağlamak için uygulanan prosedürler olarak tanımlıyor. Yani taksonomi tümüyle teknik bir çevre ölçütü değil; sosyal koruma ayağı da var.

Altı çevresel hedef

Bir faaliyetin bu hedeflerden birine “önemli ölçüde katkı sağlayıp” sağlamadığı, o hedefin teknik tarama kriterlerine bakılarak belirlenir (m.8, m.9). Kriterleri İklim Değişikliği Başkanlığı belirler (m.11/1) ve Resmî Gazete’de değil, Başkanlığın resmî internet sayfasında yayımlar (m.11/4). Güncelleme yapılırsa güncel kriterler her yılın 15 Aralık tarihine kadar yayımlanır (m.11/5) ve güncellendiği yılı takip eden yıl itibarıyla geçerli olur (m.11/6).

m.11/2 ayrıca mutlak bir dışlama koyuyor: “katı fosil yakıtlar kullanılan üretim faaliyetleri çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetler olarak değerlendirilmez.”

Kimi ilgilendiriyor: ihtiyari raporlama ile zorunlu raporlama ayrımı

Yönetmeliğin en çok yanlış okunan maddesi m.13’tür. İki ayrı rejim var:

Zorunlu raporlamanın usul ve esaslarını, ilgisine göre ayrı ayrı Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu belirler (m.13/5). Yani bir banka ya da sigorta şirketi için pratik takvim, yönetmelikten çok bu üç kurumun ikincil düzenlemesine bağlı olacak.

Sanayi tesisi ya da santral işleten bir şirket için tablonun söylediği şey açık: taksonomi raporlaması bugün bir yükümlülük değil. Ama m.13/4 bir dolaylı yol kuruyor — zorunlu raporlama yapan finansal kuruluşlar, kendi raporlamalarına konu olabilecek iş ve işlemler bakımından m.13/1 kapsamındaki kurum ve işletmelerden bu yönetmelik çerçevesinde raporlama yapmalarını talep edebilir. Pratikte talebin kaynağı mevzuat değil, kredi veren ya da sigortalayan taraf olacak.

Yönetmelikteki tek nicel eşik m.13/8’dedir ve bir yükümlülük eşiği değil, raporlama dışında bırakma eşiğidir: m.13/1 kapsamında raporlama yapacaklar, Ek-1 faaliyetlerinden kaynaklanan hasılat, yatırım harcaması veya işletme gideri oranı toplamın %10’unun altında olduğunda o faaliyetin anahtar performans göstergesini raporlamaya dahil etmeyebilir.

1/1/2029 ve diğer süreler

Bu tablodaki en kritik satır ikincisidir, çünkü en sık şu iki biçimde yanlış aktarılıyor: “yönetmelik 1/1/2029’da yürürlüğe giriyor” ve “1/1/2029’dan itibaren raporlama zorunlu oluyor”. İkisi de yanlış. Yönetmelik 24.09.2026’da yürürlüğe girdi (m.25). 1/1/2029, yalnızca m.13/2’de sayılan finansal kuruluşların zorunluluk muafiyetinin bittiği tarihtir (geçici m.1/1). Ek-1 faaliyeti yürüten sanayici ya da yatırımcı için yönetmelikte hiçbir başlangıç tarihi yoktur, çünkü onlar için raporlama ihtiyaridir.

Yönetmelikte başka mutlak tarih yoktur; nüshadaki diğer tarihler atıf yapılan mevzuatın künyeleridir. Tarihlerin derli toplu hâli için mevzuat son tarihler takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.

Ek-1 neyi kapsıyor

Uygun faaliyetlerin listesi yönetmeliğin ekindedir ve altı çevresel hedef altında bölümlenmiştir. Ek’in yapısı şöyle:

Ek-1’de sektör kodu (NACE ya da ISIC) sütunu yoktur; kalemler yalnız adla sayılmıştır. Bu, kendi faaliyetini listeyle eşleştirecek bir şirket için önemli bir ayrıntı: eşleştirme kod üzerinden değil, faaliyet tanımı üzerinden yapılacak.

Enerji ve veri merkezi kalemleri

A bölümünün “4. Enerji Faaliyetleri” başlığı 31 kalem içeriyor. Elektrik üretimi tarafında güneş (fotovoltaik ve yoğunlaştırılmış güneş enerjisi), rüzgâr, dalga, hidroelektrik, jeotermal, yenilenebilir fosil olmayan gaz ve sıvı yakıtlar ile biyoenerji ayrı kalemler olarak sayılmış. Şebeke ve depolama tarafında elektrik iletimi ve dağıtımı, elektriğin depolanması, termal enerjinin depolanması ve hidrojen depolama kalemleri “kolaylaştırıcı aktivite” etiketiyle yer alıyor. Nükleer ve fosil gaz kalemleri ise “geçiş faaliyeti” etiketi taşıyor.

Veri merkezi tarafında karşılık A bölümünde “8.1 Veri İşleme, Barındırma ve İlgili Faaliyetler” kalemidir ve A’da geçiş aktivitesi olarak etiketlenmiştir; aynı kalem B bölümünde (iklim değişikliğine uyum) etiketsiz olarak da geçer. Mühendislik danışmanlığının kendisi ise yalnız B bölümünde, “9.2 İklim Değişikliğine Uyum Sağlamaya Yönelik Mühendislik Faaliyetleri ve İlgili Teknik Danışmanlık” kaleminde, kolaylaştırıcı aktivite olarak sayılmıştır.

Ek-1’de ÇED, çevresel etki değerlendirmesi ya da madencilik adıyla bir kalem yoktur. Yani taksonomi, çevresel etki değerlendirmesi ve çevre izni süreçlerine doğrudan değmiyor; kesişim enerji üretimi, şebeke, depolama ve veri merkezi kalemleri üzerinden kuruluyor.

Yükümlülük yerine getirilmezse

m.23, m.13 gereğince raporlama yapanlardan raporlama için gerekli bildirim, bilgi ve belge verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 14 üncü maddesinin altıncı, dokuzuncu ve on birinci fıkraları doğrultusunda idari para cezası uygulanacağını söylüyor. Kanun nüshasında yazılı tutarlar: bilgi, belge ve veri verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen veya yanıltıcı beyanda bulunan gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için 170.000 Türk lirası (m.14/6); tebliğ tarihinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarda bir kat, ikinci ve sonraki tekrarlarda iki kat artırım (m.14/9); her bir fiil için üst sınır 50.000.000 Türk lirası (m.14/11). Bu tutarlar Kanun nüshasında yazılı tutarlardır; cari yıl için uygulanacak tutar bu yazıda doğrulanmamıştır.

Dikkat edilecek nokta: yaptırımın muhatabı “raporlama yapanlar”dır. İhtiyari olarak raporlama yapmayı seçen bir şirket, o raporlamanın bilgi ve belge yükümlülüğü bakımından yaptırım kapsamına girer.

Henüz belli olmayanlar

Yönetmelik çerçeveyi kuruyor, ayrıntıyı ikincil düzenlemelere bırakıyor. 10.11.2026 itibarıyla aşağıdakiler yayımlanmış olarak ölçülemedi:

• Teknik tarama kriterleri. Kriterler Başkanlığın resmî internet sayfasında yayımlanır (m.11/4). Başkanlığın taksonomi sayfasında bugün yalnız hazırlık ve proje raporları ile Taksonomi Çerçeve Dokümanı var; yayımlanmış bir kriter seti ölçülemedi. Kriter yayımlanmadan m.6’daki uyumluluk belirlenemez — bir faaliyetin “taksonomiyle uyumlu” olduğu bugün söylenemez.
• Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi. Sürece ilişkin iş ve işlemler bu sistem aracılığıyla yürütülür (m.20/1) ve sisteme ilişkin esaslar Başkanlık tarafından belirlenip resmî internet sayfasında ilan edilir (m.20/2). Sistemin adresi ya da açılış duyurusu ölçülemedi. Sisteme yüklenen raporların kamuoyuna açık olması esastır (m.20/3).
• Taksonomi geçiş planı. Raporun tamamlayıcı unsurudur (m.14/1), usul ve esasları Başkanlık belirler (m.14/2). m.4/1-s’deki tanım dışında içerik henüz yok.
• Doğrulama. Raporlamaların doğrulanmasına yönelik usul ve esaslar Başkanlık tarafından belirlenir (m.15). Doğrulamayı kimin, hangi akreditasyonla yapacağı belli değil.
• Finansal kuruluşların raporlama usul ve esasları. SPK, BDDK ve SEDDK tarafından ayrı ayrı belirlenecek (m.13/5).

Pratik sonuç: bugün yapılabilecek iş, uyum beyanı değil hazırlıktır — faaliyetin Ek-1’de hangi kaleme denk geldiğini belirlemek, hasılat ve yatırım harcamalarını o kalem bazında ayrıştırabilecek bir muhasebe düzeni kurmak ve kriterler yayımlandığında hangi verinin gerekeceğini öngörmek.

Sık sorulan sorular

Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?

24.09.2026’da. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer (m.25) ve Resmî Gazete’de 24.09.2026 tarih, 33380 sayı ile yayımlandı. 1/1/2029 yürürlük tarihi değildir; yalnız m.13/2’deki finansal kuruluşların raporlama zorunluluğu muafiyetinin bittiği tarihtir (geçici m.1/1).

Ek-1’de yer alan bir faaliyeti yürütüyorsam raporlama yapmak zorunda mıyım?

Hayır. m.13/1, Ek-1’deki uygun ekonomik faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler için “raporlama yapabilir” der — ihtiyaridir ve bir başlangıç tarihi yoktur. Zorunluluk m.13/2’de sayılan finansal kuruluşlara aittir. Ancak zorunlu raporlama yapan bir finansal kuruluş, kendi raporlamasına konu işlemler bakımından sizden raporlama talep edebilir (m.13/4).

Santralim taksonomiyle uyumlu mu, bunu nasıl öğrenirim?

Bugün öğrenilemez. Uyumluluk için m.6’daki üç şartın birlikte sağlanması gerekir ve bunun ölçüsü, ilgili çevresel hedefin teknik tarama kriterleridir (m.8, m.9). Kriterleri Başkanlık belirler ve resmî internet sayfasında yayımlar (m.11/1, m.11/4); 10.11.2026 itibarıyla yayımlanmış bir kriter seti ölçülemedi. Bugün söylenebilecek olan, faaliyetin Ek-1’de uygun faaliyet olarak yer alıp almadığıdır.

Taksonomi, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’yle aynı şey mi?

Değil ve yönetmelik düzeyinde birbirine atıf da yapmıyorlar. Taksonomi yönetmeliğinin nüshasında emisyon ticareti, tahsisat ya da karbon piyasası geçmez. Bağ kanun düzeyindedir: ikisi de 7552 sayılı İklim Kanunu’na dayanır — taksonomi m.8/1-c’ye (m.3), emisyon ticaret sistemi ise Kanun’un 10 uncu maddesine. Emisyon ticaret sisteminin ton CO₂ eşdeğeri eşikleri taksonomide uygulanmaz; taksonomideki tek nicel oran %10’dur (m.13/8) ve o bir raporlama dışında bırakma eşiğidir. Ayrıntı için Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi: kapsam ve yükümlülükler yazısına bakabilirsiniz.

Taksonomi, ÇED ya da çevre izni süreçlerini değiştiriyor mu?

Hayır. Yönetmelik nüshasında ve Ek-1’de ÇED, çevresel etki değerlendirmesi, çevre izni ve çevre lisansı adıyla bir hüküm ya da kalem geçmiyor. Taksonomi bir izin rejimi değil, finansmana yönelik bir sınıflandırma ve raporlama rejimidir; ÇED ve çevre izni ve lisansı süreçleri kendi mevzuatına göre yürür.

Resmî kaynaklar

• Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği (RG 24.09.2026/33380) — konsolide metin: mevzuat.gov.tr
• Yönetmeliğin Ek-1’i (Taksonomi kapsamında yer alan sektör/faaliyetler): 7.5.46304-Ek.docx
• İklim Kanunu (7552 sayılı, RG 09.07.2025/32951): mevzuat.gov.tr
• İklim Değişikliği Başkanlığı taksonomi çalışmaları: iklim.gov.tr

İlgili içerikler

• GES, ÇED ve enerji mevzuatı — yürürlükteki mevzuatın künyeleriyle listesi
• Mevzuat son tarihler takvimi (2026–2030)
• ÇED ve GES terimleri sözlüğü
• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi: kapsam ve yükümlülükler
• TR ETS takvimi: emisyon izni, raporlama ve bildirim süreleri
• Teknik ve risk değerlendirmesi