Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS): kimi kapsıyor, hangi yükümlülükler var?

Kısa cevap: Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi iki yönetmelikle kuruldu. Kimin sisteme gireceğini, hangi ölçüm ve raporlama yükümlülüğünü taşıyacağını Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (RG 27.08.2026/33353) belirliyor; tahsisatların nasıl alınıp satılacağını ise Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik (RG 21.10.2026/33407) düzenliyor. Sistem, EK-1’deki faaliyetleri yürüten tesislerden yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerinin üzerinde olanları (kategori B ve kategori C tesisleri) kapsıyor. Kapsamdaki işletmenin iki temel yükümlülüğü var: İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni almak ve emisyonunu izleyip raporlayıp doğrulatmak. İzin için İklim Kanunu’nun yürürlüğünden itibaren üç yıllık bir geçiş süresi tanındı; bu süre içinde kapsamdaki işletmelerin izninin olduğu bir kereye mahsus kabul ediliyor.

Sistemi kuran üç metin

TR ETS’in dayanağı 7552 sayılı İklim Kanunu’dur. Kanun 09.07.2025 tarihli ve 32951 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (m.19). Kanunun 10 uncu maddesine dayanılarak çıkarılan iki yönetmelik sistemin iki ayrı yüzünü düzenliyor.

27.08.2026’da yürürlüğe giren Yönetmelik, 17/5/2014 tarihli ve 29003 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmeliği yürürlükten kaldırdı; o Yönetmeliğe yapılan atıflar artık yeni Yönetmeliğe yapılmış sayılıyor (m.40).

Kimi kapsıyor?

Kapsam sorusunun cevabı 27.08.2026 tarihli Yönetmelikte; piyasanın işletilmesine ilişkin Yönetmelikte kapsam ya da eşik hükmü yok.

Emisyon Ticaret Sistemi, EK-1’de yer alan faaliyetleri yürüten tesislerden kategori B ve kategori C tesisleri kapsar (m.5/1). Kategoriler yıllık emisyona göre tanımlanıyor; hesap, biyokütleden kaynaklanan CO₂ hariç, transfer edilen CO₂ dâhil, kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı olarak yapılıyor (m.3/1).

Burada gözden kaçan bir kural var: EK-1’deki herhangi bir faaliyeti gerçekleştiren işletme, EK-1’deki diğer faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin Yönetmelik kapsamına dâhil eder (m.27/2). Yani tek bir faaliyet sizi kapsama soktuğunda, tesisteki diğer EK-1 faaliyetleri kendi başına eşiğin altında kalsa bile izleme ve raporlamaya girer.

Kapsam dışında kalanlar da sayılı:

• Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yürütüldüğü, yeni ürün veya süreçlerin geliştirildiği ya da test edildiği tesis ve tesis bölümleri (m.2/2-a).
• Münhasır olarak biyokütle kullanan tesis ve tesis bölümleri (m.2/2-b).
• Askerî unsurlar (m.2/2-c).
• Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler — yalnız yerine getirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere (m.5/2). Dikkat: bu tesislerin ETS yükümlülüğü kalkar ama EK-1 faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulatma yükümlülüğü devam eder (m.5/3).
• Doğalgazın ve ham petrolün iletimi ve depolanması kapsamındaki faaliyetler, birinci uygulama dönemi sonuna kadar ve yine izleme-raporlama-doğrulama hariç olmak üzere (geçici m.6).

Kapsama girdikten sonra eşiğin altına inmek sizi aynı yıl içinde sistemden çıkarmıyor: kapsam dışına çıkan tesisler, değişikliğin meydana geldiği sistem yılı içinde ETS kapsamında kalmaya devam eder (m.5/4).

Hangi yükümlülükler var?

1. Sera gazı emisyon izni

ETS kapsamındaki işletmelerin, sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini yürütebilmesi için İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni alması zorunlu (m.6/1).

Bu zorunluluk bugünden itibaren hemen işlemiyor. İklim Kanunu’nun geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası ve Yönetmeliğin geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrası, Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıllık bir süre tanıyor ve bu süre içinde kapsamdaki işletmelerin ETS kapsamında faaliyetlerine devam edebilmesi için bir kereye mahsus olmak üzere sera gazı emisyon izinlerinin olduğu kabul ediliyor. Kanun 09.07.2025’te yürürlüğe girdiğine göre bu sürenin sonu 09.07.2028’dir. Karbon Piyasası Kurulu kararıyla iki yıla kadar uzatılabilir; yani metinden okunabilen en geç sınır 09.07.2030 olur.

2. İzleme, raporlama ve doğrulama

EK-1’de listelenen faaliyetlerin emisyonları izlenir, raporlanır ve doğrulanır (m.27/1). Doğrulama bağımsız bir doğrulayıcı kuruluş eliyle yapılır; izleme ve raporlama için tesiste yetkili personel veya ekip bulundurulması da izin başvurusunun belgeleri arasında (EK-3).

Pilot uygulama dönemi kapsamındaki işletmeler ilk İzleme Metodolojisi Planlarını elektronik ortamda Başkanlığa sunar. Yönetmelik metninde bu yükümlülük gün değil süre olarak yazılı: Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay (geçici m.3/1). 27.08.2026 yürürlük tarihine göre bu süre 27.10.2026’da doluyordu. İklim Değişikliği Başkanlığı 14.10.2026 tarihli duyurusuyla (13.10.2026 tarihli ve 18814 sayılı Olur) tarihi 27.01.2027‘ye uzattı; bu uzatma Resmî Gazete’de yayımlanmadı, dayanağı Başkanlığın duyurusudur.

3. Tahsisat hesabı

Piyasa tarafındaki ilk yükümlülük hesap açmaktır. Piyasa katılımcısı olacak işletmeler İzin ve Kayıt Sisteminde hesap açmak için Piyasa İşletmecisine başvurur; başvuruda işletme kayıt formu, yetki belgeleri, Ticaret Sicili Gazetesi örneği ve katılım anlaşması sunulur (21.10.2026 tarihli Yönetmelik m.7). İşletme bilgileri Başkanlığın izleme, raporlama ve doğrulama sisteminden piyasa sistemine aktarılır (m.7/3).

Hesabın açık kalması raporlamaya bağlı: doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmayan katılımcının hesabı, teslim işlemi dışında işleme kapatılır (m.4/8). Yani piyasa tarafı ile MRV tarafı birbirine bağlı; raporlama aksarsa piyasa erişimi de durur.

Piyasa nasıl işliyor?

21.10.2026 tarihli Yönetmelik piyasayı birincil ve ikincil olmak üzere ikiye ayırıyor (m.4/1). Birincil piyasada tahsisatlar ücretsiz tahsis ve ihale yoluyla dağıtılıyor; ikincil piyasada katılımcılar arasında alınıp satılıyor.

• İhale takvimi: Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra on beş iş günü içinde ilan edilir (m.12/1).
• İhale duyurusu: ihale miktarı ve seans saatleri, ihaleden en az on iş günü önce kamuoyuna duyurulur (m.14).
• Spot tahsisat piyasası: seanslar ayda en az dört iş günü, 10.00–15.00 arasında açılır (m.23/1).
• Ek rezerv ihalesi: en az yedi iş günü önceden bildirilir (m.19/1).
• Ödeme: borçlu katılımcı faturayı tebliğ tarihini takip eden iki iş günü içinde öder; Piyasa İşletmecisi alacaklı katılımcılara üç iş günü içinde öder (m.43).
• İtiraz: nihai uzlaştırma bildirimine yazılı itiraz on iş günü içinde sonuçlandırılır (m.46/6).

Yönetmelik bir de Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması kuruyor; bu mekanizma kapsamındaki ihaleler en az yedi iş günü önceden belirlenir (m.20/3). Yönetmeliğin hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür (m.55).

Pilot uygulama döneminin kapsamı, süresi ve usul ve esasları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek; yönetmelik metinlerinde bu döneme ait bir başlangıç ya da bitiş tarihi yok (Yönetmelik geçici m.1, İklim Kanunu geçici m.1/1). Birinci uygulama döneminin hangi yıl başlayacağı da metinlerde yazılı değil.

Takvim

Yaklaşan son tarihlerin tam listesi mevzuat son tarihleri sayfasında; sistemin terimleri için sözlük, metinlerin künyeleri için mevzuat kaynak merkezi ve mevzuat değişiklik arşivi kullanılabilir.

Sık sorulan sorular

Tesisim ETS kapsamında mı?

İki şartın birlikte sağlanması gerekir: faaliyetiniz Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğinin EK-1 listesinde yer alacak ve tesisin yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerinin üzerinde olacak (m.5/1 ile m.3/1). Eşiğin altındaki tesisler kategori A sayılır ve ETS kapsamına girmez.

Sera gazı emisyon izni için son tarih ne?

İklim Kanunu’nun yürürlüğünden itibaren üç yıl, yani 09.07.2028. Bu süre içinde kapsamdaki işletmelerin izninin olduğu bir kereye mahsus kabul edilir (7552 geçici m.1/2; Yönetmelik geçici m.2/1). Süre Karbon Piyasası Kurulu kararıyla iki yıla kadar uzatılabilir.

Okul, hastane ve üniversite tesisleri tamamen muaf mı?

Hayır. Bu tesisler yerine getirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS kapsamı dışındadır (m.5/2), ancak EK-1 faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulatma yükümlülükleri devam eder (m.5/3).

Eşiğin altındaki ikinci bir faaliyetim de kapsama girer mi?

Girer. EK-1’deki bir faaliyeti yürüten işletmenin EK-1’deki diğer faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin Yönetmelik kapsamına dâhil olur (m.27/2).

Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik hâlâ yürürlükte mi?

Değil. 27.08.2026’da yürürlükten kaldırıldı; o Yönetmeliğe yapılan atıflar Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğine yapılmış sayılır (m.40).

Emisyon raporunu zamanında vermezsem piyasa tarafında ne olur?

Doğrulanmış sera gazı emisyon raporu zamanında sunulmazsa, katılımcının İzin ve Kayıt Sistemindeki hesabı teslim işlemi dışında işleme kapatılır (21.10.2026 tarihli Yönetmelik m.4/8).

Pilot uygulama dönemi ne zaman başlayıp bitiyor?

Yönetmelik metinlerinde tarih yok. Pilot uygulama döneminin kapsamı, süresi ve usul ve esasları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenir (Yönetmelik geçici m.1; İklim Kanunu geçici m.1/1).

Resmî kaynaklar

• İklim Kanunu (7552), RG 09.07.2025/32951 — konsolide metin (mevzuat.gov.tr)
• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, RG 27.08.2026/33353 — konsolide metin ve EK-1 listesi (mevzuat.gov.tr)
• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik, RG 21.10.2026/33407 — konsolide metin (mevzuat.gov.tr)
• İklim Değişikliği Başkanlığı duyurusu, 14.10.2026 — pilot uygulama dönemi İzleme Metodolojisi Planlarının sunulma süresinin uzatılması (iklim.gov.tr)