TR ETS Takvimi: Emisyon İzni, Raporlama ve Bildirim Süreleri

Kısa cevap: TR ETS’te takvimi üç süre belirliyor. Sera gazı emisyon izni yürürlük tarihi itibarıyla beş yıl geçerli ve yenileme başvurusu, geçerliliğin bitiminden en az altı ay önce yapılıyor. Yıllık doğrulanmış sera gazı emisyon raporu her yıl 30 Nisan‘a kadar Başkanlığa sunuluyor; rapor bir önceki yılın 1 Ocak – 31 Aralık dönemini kapsıyor ve Başkanlık bu süreyi en fazla bir aya kadar uzatabiliyor. Arada olan her değişiklik için ise tek bir süre var: 30 gün. Bu süre Yönetmelikte üç ayrı yerde geçiyor ve üçü de gözden kaçmaya müsait.

Bu yazı takvim ve süreler üzerine. Kimin kapsamda olduğu, kategori eşikleri, tahsisatın mantığı ve piyasanın işleyişi ayrı yazıda: TR ETS kimi kapsıyor, hangi yükümlülükler var?

Bütün süreler tek tabloda

Aşağıdaki tablo, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’nde (RG 27.08.2026, sayı 33353) geçen süre ve tarihleri madde numarasıyla bir arada veriyor.

Geçici 3 üncü maddedeki sürelerin Başkanlıkça uzatılması mümkün; tablodaki diğer süreler için Yönetmelik böyle bir yetki tanımıyor, raporlama süresinin bir aylık uzatımı tek istisna.

İzin: beş yıl, ama yenileme altı ay önce

Sera gazı emisyon izni başvurusu, Yönetmeliğin EK-3‘ünde yer alan bilgi ve belgeler esas alınarak Başkanlığa yapılıyor (m.7/1). Verilen izin, yürürlük tarihi itibarıyla beş yıl süreyle geçerli (m.8/1).

Pratikte kritik olan ikinci fıkra: yenileme başvurusu, iznin geçerlilik süresinin bitiminden en az altı ay önce yapılıyor (m.8/2). Yani izin takviminde işaretlenmesi gereken tarih beşinci yılın sonu değil, dördüncü yılın altıncı ayı sonrası. Bu altı ayı kaçıran bir tesis, izin süresi dolmadan yenileme başvurusunu yapamamış olur.

İznin ömrü boyunca ayrıca bir güncelleme yükümlülüğü var: işletme, iznin güncellenmesine neden olabilecek faaliyetleri, gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde Başkanlığa bildirmekle yükümlü (m.9/1). Yani izin, alıp bir kenara koyulan bir belge değil; tesisteki değişikliklerle birlikte güncel tutulması gereken bir kayıt.

Otuz gün kuralı: Yönetmelikte üç ayrı yerde

Otuz günlük bildirim süresi tek bir maddede toplanmış değil, üç ayrı hükümde geçiyor. Bir arada görmek, hangisinin hangi değişiklik için işlediğini ayırt etmeyi kolaylaştırıyor:

• m.9/1 — izni etkileyen faaliyetler. İznin güncellenmesine neden olabilecek faaliyetler, gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde bildirilir.
• m.13/4 — İzleme Metodolojisi Planı. Planda meydana gelen değişiklikler, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 30 gün içinde elektronik ortamda Başkanlığa bildirilir.
• m.34/4 — bilgi, belge ve faaliyet değişiklikleri. Başkanlığa gönderilmiş bilgi ve belgelerdeki değişiklikler ile EK-1’deki faaliyetlere veya sera gazı emisyon izleme planına etki edebilecek her değişiklik en geç 30 gün içinde bildirilir. Başkanlık bu bildirim üzerine izleme planının ve/veya sera gazı emisyon raporunun yenilenmesini talep edebilir.

Dördüncüsü devir hâli ve ayrı önem taşıyor: işletme değişikliğinde yeni işletme, önceki işletmenin Yönetmelik kapsamındaki taahhüt ve mükellefiyetlerini başka bir işleme gerek kalmaksızın yüklenmiş sayılıyor ve değişiklik bildirimini en geç 30 gün içinde Başkanlığa sunmakla yükümlü (m.34/5). Yükümlülük devirle birlikte kendiliğinden geçiyor; devralan tarafın bunu devir sözleşmesiyle ayrıca kurmasına gerek yok, ama bildirim süresi devralanın üzerinde.

30 Nisan: rapor değil, doğrulanmış rapor

Takvimin omurgası tek bir tarihte toplanıyor. Yönetmeliğin 29 uncu maddesi uyarınca, EK-1’deki faaliyetleri yürüten işletmeler her yıl 30 Nisan tarihine kadar, bir önceki yılın 1 Ocak – 31 Aralık tarihleri arasında izlenen sera gazı emisyonlarını ve faaliyet seviyelerini Başkanlığa raporlamak zorunda. Başkanlık, gerekli gördüğü durumlarda bu süreyi en fazla bir aya kadar uzatabiliyor.

Bu maddenin dikkat çeken yanı yükümlülüğün kime bağlandığı: 29 uncu madde raporlama yükümlülüğünü kategoriye değil, EK-1’deki faaliyetleri yürütüyor olmaya bağlıyor. Kategori A tesisler Emisyon Ticaret Sistemi’nin tahsisat ve teslim mekanizmasının dışında kalıyor (m.5/1), ama bu “hiçbir yükümlülük yok” demek değil.

Aynı şey muafiyet için de geçerli. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisleri, yerine getirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS kapsamı dışında tutuyor; üçüncü fıkra ise bu istisnanın sınırını çiziyor: kapsam dışı bırakılan bu tesisler de EK-1 faaliyetlerinden kaynaklanan emisyonlar için izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüklerini sürdürüyor. Yani ETS kapsamı dışında olmak, ölçüm ve raporlama dışında olmak demek değil.

Raporun kendisi tek başına yeterli değil; doğrulanmış olması gerekiyor. Yönetmelik doğrulamayı, işletmenin hazırladığı sera gazı emisyon raporunun önemli hatalı bildirim içermediğini makul bir güven seviyesinde belirten bir doğrulama raporu oluşturmak amacıyla, EK-7‘de belirtilen ilkeler çerçevesinde yürütülen faaliyet olarak tanımlıyor. Doğrulamayı yapan taraf doğrulayıcı kuruluş: doğrulama işlemini icra etmek ve bu konuda raporlamada bulunmak üzere akredite olmuş kuruluş.

Planlama açısından anlamı şu: 30 Nisan bir “rapor yükleme” tarihi değil, doğrulama tamamlanmış olması gereken tarih. Doğrulayıcı kuruluşla çalışma takvimi bu tarihten geriye doğru kurulmalı — veri derleme, doğrulayıcının saha ziyareti ve bulguların kapatılması dahil.

İzleme Metodolojisi Planı: izlemeden altı ay önce onay

Yıllık raporun dayanağı İzleme Metodolojisi Planı. Burada iki ayrı süre işliyor ve ikisi birbirine karışmaya müsait:

• Onay süresi (m.28/3): plan, izlemenin başlamasından en az altı ay önce onaylanmış olmalı.
• İlk plan (Geçici m.3): pilot uygulama dönemi kapsamındaki işletmeler için Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren iki ay; pilot dönemde plan sunmamış olan, m.5/1 kapsamındaki işletmeler için ise birinci uygulama döneminin başlayacağı yıldan önceki takvim yılının sonu. Başkanlık bu süreleri uzatabilir.

Onay süresi, plan hazırlığının raporlama takviminden bağımsız ve ondan çok daha önce başlamasını gerektiriyor: izlemeye başlanacak yılın altı ay öncesi, yani raporun verileceği tarihten bir yıldan fazla önce.

Tahsisat tarafındaki iki tarih

ETS kapsamındaki tesisler için tahsisat tarafında da takvime giren iki ilan var:

• Kıyas değerleri (m.13/3): ücretsiz tahsisat dağıtımında esas alınan kıyas değerleri, uygulama döneminin başlayacağı sistem yılından önceki takvim yılında Kasım ayının son iş gününe kadar Başkanlıkça ilan ediliyor.
• İhale takvimi (m.17/2): tahsisatlar birincil piyasada satışa sunuluyor ve ihale takvimi, Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra 15 iş günü içinde Piyasa İşletmecisinin internet sitesi aracılığıyla ilan ediliyor.

Tahsisatlar, İşlem Kayıt Sistemi’nde ihraç edildikleri tarihten itibaren ilgili uygulama dönemi sonuna kadar geçerli (m.15/1). Teslim yükümlülüğü ise sistem yılını kapsayan doğrulanmış sera gazı emisyon raporuna göre yerine getiriliyor — yani 30 Nisan takvimi tahsisat tarafını da doğrudan bağlıyor.

Piyasanın işleyişine dair ayrıntılar ayrı bir düzenlemede: Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik, RG 21.10.2026, sayı 33407.

Süresinde sunmazsa ne olur

Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresi içinde sunmayan işletmelere, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 14 üncü maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda idari para cezası uygulanıyor (m.35/1-a). Ceza, tesisin kategorisine ve kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı olarak hesaplanmış yıllık emisyon bandına göre değişiyor; yani ceza bandı Kategori A tesisler için de tanımlı.

Aynı maddenin (b) bendi ayrı bir ağırlaştırma getiriyor: Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki işletmeler için ceza iki katı uygulanıyor.

Tutarları burada yazmıyoruz: bu tutarlar yıl bazında güncellendiği için bir yazıya sabitlendiğinde kısa sürede yanıltıcı hâle gelir. Güncel tutar, yürürlükteki düzenlemeden teyit edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Yıllık raporun son tarihi nedir?

Her yıl 30 Nisan. Rapor bir önceki yılın 1 Ocak – 31 Aralık dönemini kapsıyor ve doğrulanmış olması gerekiyor. Başkanlık bu süreyi en fazla bir aya kadar uzatabilir (m.29).

Sera gazı emisyon izni kaç yıl geçerli, yenileme başvurusu ne zaman yapılır?

İzin, yürürlük tarihi itibarıyla beş yıl geçerli (m.8/1). Yenileme başvurusu, geçerlilik süresinin bitiminden en az altı ay önce yapılıyor (m.8/2).

Hangi değişiklikler 30 gün içinde bildirilir?

Dört ayrı hâl: iznin güncellenmesine neden olabilecek faaliyetler (m.9/1), İzleme Metodolojisi Planındaki değişiklikler (m.13/4), Başkanlığa sunulmuş bilgi ve belgelerdeki ya da EK-1 faaliyetlerine etki edebilecek değişiklikler (m.34/4) ve işletme değişikliği (m.34/5). Dördünde de süre, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 30 gün.

Tesis devredilirse yükümlülükler ne oluyor?

Yeni işletme, önceki işletmenin Yönetmelik kapsamındaki taahhüt ve mükellefiyetlerini başka bir işleme gerek kalmaksızın yüklenmiş sayılıyor ve değişiklik bildirimini en geç 30 gün içinde Başkanlığa sunmakla yükümlü (m.34/5).

Raporu kim doğrulayabilir?

Doğrulama işlemini icra etmek ve bu konuda raporlamada bulunmak üzere akredite olmuş doğrulayıcı kuruluş. Doğrulama, Yönetmeliğin EK-7’sinde belirtilen ilkeler çerçevesinde yürütülüyor.

Kategori A tesisin de 30 Nisan yükümlülüğü var mı?

29 uncu madde raporlama yükümlülüğünü kategoriye değil, EK-1’deki faaliyetleri yürütüyor olmaya bağlıyor. Kategori A tesisler ETS’nin tahsisat ve teslim mekanizmasının dışında (m.5/1), ancak 35 inci maddedeki ceza bandı Kategori A için de tanımlı. Kategori eşikleri ve kapsam ayrımı için kapsam yazısına bakılabilir.

Resmî kaynaklar

• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği — Resmî Gazete 27.08.2026, sayı 33353
• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik — Resmî Gazete 21.10.2026, sayı 33407
• 7552 sayılı İklim Kanunu — 2/7/2025
• 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 792/D maddesi

İlgili içerikler

• TR ETS kimi kapsıyor, hangi yükümlülükler var?
• ÇED ve İzin Süreleri Hesaplayıcı
• Çevre İzin ve Lisans