Kısa cevap: GES ve RES projelerinde inşaattan işletmeye giden yol iki yönetmelikle kurulur. Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği’ne göre proje onayı olmayan tesise enerji verilemez ve kabulü yapılamaz (m.9/2-3); proje onayı Proje Onay Birimi (POB) tarafından verilir ve onaylı proje 5 yıl geçerlidir (m.12/5). Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Yönetmeliği’ne göre tesis tamamlanıp saha testleri bittikten sonra POB’a kabul başvurusu yapılır, kabul heyeti başvurudan itibaren en geç 10 iş günü içinde sahada toplanır (m.8/3) ve tesisin işletmeye girdiği tarih tutanaktaki “Kabul Tarihi”dir (m.10/7).
Sıra: ön proje, proje onayı, inşaat, kabul
| Adım | Ne olur | Dayanak |
|---|---|---|
| Ön proje onayı (isteğe bağlı) | Yalnız önlisanslı/lisanslı üretim tesisleri için; önlisanstan sonra Ek-4 dokümanlarıyla alınabilir. Tüm projelerle proje onayı alınırsa ayrıca gerekmez | Proje Yön. m.13 |
| Proje onayı | Dilekçe ve belgelerle ilgili POB’a başvurulur; eksik ve hatalar 15 iş günü içinde bildirilir, 15 iş günü içinde düzeltilmesi istenir; uygun projenin onayı 15 iş gününü geçmeden yazıyla bildirilir | Proje Yön. m.11, m.12/3-4 |
| İnşaata başlama (lisanslı tesis) | Lisans, proje onayı ve diğer kurumların onay ve izinleri tamamlanmış olmalıdır | Proje Yön. m.14 |
| Teçhizat belgeleri ve İnşaat Uygunluk Raporu | Tip/dizayn sertifikası ya da uygunluk belgesi ve İnşaat Uygunluk Raporu POB’a sunulur; POB bunları onaya tabi tutmaz | Proje Yön. m.12/7-8 |
| Test için gerilim | Projesi onaylı tesise, yazılı talep üzerine test süresince geçici gerilim uygulanır | Kabul Yön. m.7/2 |
| Kabul başvurusu | Kurulum, senkronizasyon öncesi ve sonrası saha testleri ve izinler tamamlanınca Ek-1 dilekçe ve Ek-2 belgeleriyle POB’a | Kabul Yön. m.8/2 |
| Kabul heyeti | Belgeler 5 iş günü içinde incelenir; eksiksizse heyet başvurudan itibaren en geç 10 iş günü içinde tesis mahallinde toplanır | Kabul Yön. m.8/3 |
| Kabul tutanağı | Engel yoksa iki nüsha tutanak düzenlenir; tutanak POB’a sunulduktan sonra en geç 15 gün içinde bir nüshası tesis sahibine teslim edilir | Kabul Yön. m.10/6, m.13/1 |
Hangi tesis için hangi POB’un yetkili olduğu, Bakanlığın internet sitesinde yayımladığı yetkilendirme düzenlemesine göre belirlenir (Proje Yön. m.8/2). Bu yüzden yetki sınırı burada yazılmamıştır; başvurudan önce güncel yetkilendirme tablosuna bakılmalıdır.
Kabulde ne incelenir?
Kabulün amacı, ünitelerin onaylı projesine ve yönetmeliğe göre incelenerek senkronizasyonun emniyetli biçimde sürdürüldüğünün belgelenmesidir (Kabul Yön. m.10/1). Heyet, POB adına bir mühendisin başkanlığında POB ve sistem işletmecisi mühendisleri ile tesis sahibi ya da temsilcisinden oluşur (m.9/1). Tip projeyle projelendirilen çatı ve cephe GES’lerinde heyet POB, yüklenici ve tesis sahibinden oluşur (m.9/4). Heyet saha testlerinden gerekli gördüklerini tekrarlatabilir (m.10/5).
Kabul yapılmazsa ya da eksik kalırsa
- Kabul yapılmaz: can, mal ve saha emniyeti bakımından ya da esasa ilişkin önemli eksik, özürlü veya farklı işler varsa ve tesis onaylı projesine göre kurulmamışsa (m.12/1-2). Engeller ret tutanağına yazılır (m.12/3).
- Kabul yapılır, eksik sonra giderilir: esasa ilişkin olmayan ve risk oluşturmayan eksiklerin kabul sonrasında düzeltilmesine izin verilebilir; süreler tutanağa yazılır (m.11/1-3).
- Süre kaçarsa: eksiklerin giderildiği süresinde beyan edilmezse Bakanlık tesisin şebekeye enerji vermesini önleyici tedbir alır veya aldırır (m.13/2).
- Kabulden sonra değişiklik: onaylı projeye uygun olmayan değişiklik yapılan tesisin işletilmesi yasaktır (m.16/1); onaylı projede POB onayı olmadan tadil yapılamaz (Proje Yön. m.12/6).
“Geçici kabul” ve “kesin kabul” ibareleri, 6446 sayılı Kanun kapsamında özel hukuk tüzel kişilerince kurulan üretim ve depolama tesisleri için artık tek bir “Kabul”e yapılmış sayılır (Kabul Yön. m.17/3).
İç kontrol listesi
Yönetmeliklerdeki şartlardan çıkarılmış, başvurudan önce bakılacak sorular:
- Projenin onay tarihi ne; 5 yıllık geçerlilik dolmadan kabul hedefleniyor mu? (Proje Yön. m.12/5)
- Sahada onaylı projeden farklı bir uygulama var mı; varsa tadilat onayı alındı mı? (m.12/6; Kabul Yön. m.12/2)
- Teçhizat sertifikaları ve İnşaat Uygunluk Raporu POB’a sunuldu mu? (Proje Yön. m.12/7-8)
- Malzeme ve ekipman TSE ya da kabul edilen belgelendirme kuruluşu belgeli mi? (Kabul Yön. m.6/3)
- Senkronizasyon öncesi ve sonrası saha testleri tamamlandı mı? (m.8/2)
- Ek-1 dilekçe ve Ek-2 belgeler eksiksiz mi? (m.8/2-3)
- Kabul günü heyete gerekli personel, araç ve test olanağı sağlanabilecek mi? (m.10/3)
- Lisanslı tesiste ünite gücü üretim lisansıyla, lisanssız tesiste bağlantı anlaşması ve onaylı projeyle aynı mı? (m.16/3)
Sık sorulan sorular
Proje onayı olmadan test için enerji verilebilir mi?
Hayır. Proje onayı olmayan üretim veya depolama tesisine hiçbir suretle gerilim uygulanamaz (Kabul Yön. m.7/1). Test için geçici gerilim yalnız projesi onaylı tesise verilir (m.7/2).
Onaylı proje ne kadar geçerli?
5 yıl. Projede değişiklik yoksa tesis sahibinin talebiyle onayı yapan POB tarafından uzatılabilir (Proje Yön. m.12/5).
Tesis hangi tarihte işletmeye girmiş sayılır?
Kabul tutanağında belirtilen “Kabul Tarihi”nde (Kabul Yön. m.10/7).
Hibrit tesiste yardımcı kaynağın projesi önce onaylanabilir mi?
Hayır. Ana kaynağa dayalı ünitelere ilişkin bir proje onayı yapılmadan yalnız yardımcı kaynak projeleri onaylanmaz (Proje Yön. m.15/A-3). Ayrıntı: hibrit santral proje geliştirme.
Kabul sırasında eksik çıkarsa tesis durur mu?
Eksik esasa ilişkin değilse ve risk oluşturmuyorsa kabul yapılıp eksiğin sonra giderilmesine izin verilebilir (Kabul Yön. m.11/1). Emniyet bakımından ya da esasa ilişkin önemli eksiklerde kabul yapılmaz (m.12/1).
Resmî kaynaklar
- Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği, Resmî Gazete 30.12.2014 / 29221 (mükerrer) — m.8, m.9, m.11, m.12, m.13, m.14, m.15/A (mevzuat.gov.tr)
- Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Yönetmeliği, Resmî Gazete 19.02.2020 / 31044 — m.6–m.13, m.16, m.17 (mevzuat.gov.tr)